Jezioro — dawny kościół ewangelicki (Thiensdorf)

Z Wikipedii (PL)

Dawny kościół ewangelicki w Jeziorze, po niemiecku Thiensdorf, w gminie Markusy na Żuławach. ⚠ Nie mylić ze zborem mennonickim w tej samej wsi — to dwa różne obiekty, oddalone od siebie o niespełna kilometr; mennonicki dom modlitwy z 1865 roku ma w atlasie osobny wpis. W okolicy Thiensdorf osiedlili się za czasów królów polskich przybysze z Niderlandów, luteranie i mennonici, sprowadzeni do osuszania i zagospodarowania żuławskich nizin, z zapewnioną wolnością wyznania. Mimo tego zapewnienia ewangelicy długo pozostawali bez kościoła. Zmieniło się to po wkroczeniu wojsk szwedzkich: gdy na mocy rozejmu z 1629 roku Żuławy Malborskie pozostały w dyspozycji króla Szwecji, parafię w Thiensdorf ufundował z rozkazu Gustawa Adolfa kanclerz Axel Oxenstierna. 📌 Dokument fundacyjny wystawiono w Elblągu 13 września 1631 roku; kanclerz podpisał go własnoręcznie i opatrzył pieczęcią. Wymienia jedenaście wsi parafii — między innymi Markusy, Thiensdorf, Eichenhorst i Wengeln — a na utrzymanie kościoła przeznacza trzy włóki w Thiensdorf, z czego jedna miała przypaść duchownemu, wolna od czynszu i powinności. Król polski dokument zatwierdził, ale włók nigdy nie wyznaczono. 📌 Oxenstierna zostawił kościołowi swój herb malowany na tablicach woskowych; jeszcze pod koniec XIX wieku przechowywano go w registraturze parafialnej, a parafia używała tego znaku w swojej pieczęci. Roku budowy pierwszego kościoła nie znamy. Musiał powstać wkrótce po 14 września 1636 roku, kiedy sołtysi i rajcy wszystkich w…