Krzemieniewo — dawny kościół ewangelicki (Krummensee)
Krummensee
- Rok powstania
- 1629
- Powiat
- człuchowski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelicko-augsburskie
Z Wikipedii (PL)
Wieś Krzemieniewo, po niemiecku Krummensee, lokowano w 1354 roku, a kościół wzmiankowano w niej już w 1410 — wtedy dziekan Mikołaj zaliczył krzemieniewską świątynię, wówczas parafialną, do swojego dekanatu chojnickiego. Zbór protestancki istniał tu od drugiej połowy XVI wieku. Po Reformacji, w 1617 roku, arcybiskup Wawrzyniec Gembicki przyłączył kościół do nowo utworzonego dekanatu czarnieńskiego, zwanego też hamersztyńskim — ale wizytacja Trebnica z 1653 roku o katolickim kościele w Krzemieniewie nic już nie wie i wymienia wyłącznie tutejszy zbór luterski jako istniejący bezprawnie. Ksiądz Panske zalicza natomiast Kromżę, jak spolszcza tę nazwę, do zborów luterańskich powstałych na dobrach ziemskich „na świeżym korzeniu”, nie do dawnych kościołów przejętych. Według Aleksandra Klempa (1994, s. 212) do Krzemieniewa przeniósł się Jerzy Moker, który przed rokiem 1570 był pierwszym duchownym w Liszkowie (Altenwalde) na Pomorzu Zachodnim i spędził tam półtora roku. Duchownych z lat osiemdziesiątych XVI wieku zna z nazwiska wykaz duchownych ordynowanych przez prepozytów słupskich, zachowany w rękopisie od 1574 roku, z którego wyciąg ogłosił w 1905 roku Hermann Freytag: 13 lutego 1586 roku ordynowano dla kościołów w Krummensee i Loosen, czyli w Krzemieniewie i Łoży, Jakuba Tulichiusa z Koszalina, a 3 kwietnia 1589 roku dla tych samych kościołów — Johanna Bornego. Nazwisk późniejszych duchownych Klemp nie ustalił; podaje, że od 1682 roku miejscowy zbór obsługiwali pastorzy z Sierpowa…
Źródła zewnętrzne
- zabytek.pl — strona internetowa
- de.wikipedia.org — strona internetowa
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Schlochau — źródło drukowane
- „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen”, z. IV: „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone”, oprac. J. Heise, Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 358 (s. 15), nr 359 (s. 15), nr 1259 (s. 108) — źródło drukowane
- „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne”, 1974, nr 2, s. 37–38 — źródło drukowane
- „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne”, 1989, nr 9, s. 241–242 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 81 — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 54 — artykuł naukowy
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 137, 164, 212 — monografia
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.