Gdakowo — kościół ewangelicki
Dakau
- Rok powstania
- 1753
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Gdakowo, po niemiecku Dakau, leży w gminie Prabuty, w powiecie kwidzyńskim. W czasach niemieckich należało do powiatu suskiego (Kreis Rosenberg in Westpreußen) w rejencji kwidzyńskiej. Stoi tu dawna świątynia ewangelicka, dziś czynna jako kościół filialny pod wezwaniem świętej Anny; otacza ją cmentarz przykościelny, w ewidencji konserwatorskiej ujęty osobno, choć w terenie kościół i cmentarz są jednym miejscem. Kościół w Gdakowie, patronatu królewskiego, powstał według Agathona Harnocha wkrótce po Reformacji. Do 1812 roku była to filia Prabut, a od 1579 do 1812 roku diakoni prabuccy byli zarazem proboszczami w Gdakowie. Później Gdakowo połączono z parafią w Rodowie, po niemiecku Groß Rohdau, której kościół, patronatu szlacheckiego, ufundowano w 1624 roku. Dzisiejszą świątynię gdakowską rejestr zabytków datuje na lata 1753–1755. Według Bernharda Schmida, autora inwentarza zabytków powiatu suskiego z 1906 roku, kaplicę w Gdakowie wymienia rachunek urzędu prabuckiego z 1601 roku, ale istniała ona już w 1414 roku, kiedy — jak notuje wykaz szkód — zniszczono jej dzwony i szaty liturgiczne; w 1601 roku była murowaną filią polskiego kościoła w Prabutach. W 1751 roku zarządca urzędu zgłaszał, że kościół od dziesięciu lat grozi zawaleniem, ściany się rozeszły, a dach osiadł; w 1752 roku budowlę rozebrano i sprzedano za 150 florenów. Nowy kościół wzniósł w latach 1753–1755 mieszkający w Gdakowie „polski architekt” Gottlieb Haselbacher według projektu królewskiego pruskiego mistrza bu…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Prabuty, stan 29 VIII 2026, poz. -
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 529 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. II, hasło „Gdakowo” — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 77 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 193; t. 2, s. 363, 624, 684; t. 3, s. 709, 859; t. 4, s. 1098; t. 5, s. 1375, 1405; t. 7, s. 1816, 1864, 1919, 2021, 2059 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 13 maja 1883 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Norddeutsche Allgemeine Zeitung” (Berlin), 27 stycznia 1884 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung”, 6 stycznia 1891 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten”, 29 stycznia 1907 roku, s. 6 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Bernhard Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Rosenberg” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen, z. 12), Gdańsk 1906, s. 128 — monografia
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 192 — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.