Jasna — dawny kościół ewangelicki (Lichtfelde, nieistniejący)
Lichtfelde (u Hartwicha także Lichtenfelde)
- Rok powstania
- 1793
- Powiat
- sztumski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelicko-augsburskie
Z Wikipedii (PL)
Jasna, po niemiecku Lichtfelde, leży na pograniczu Powiśla i Żuław Elbląskich; Abraham Hartwich nazywa ją ostatnim okręgiem parafialnym Małych Żuław Malborskich. Według Hartwicha parafia w Jasnej, po niemiecku Lichtfelde albo Güldenfeld, była ostatnią parafią na Małych Żuławach Malborskich i należały do niej Campenau, Brodsende i Bruch. Wielki kościół Świętej Trójcy z lat 1320–1330 stoi nadal i jest katolickim kościołem filialnym. Według kroniki Harnocha z 1890 roku Jasna, po niemiecku Lichtfelde, otrzymała przywilej lokacyjny jako niemiecka wieś chłopska w 1350 roku, a tutejsza gmina przeszła na luteranizm prawdopodobnie w 1552 roku, za króla Zygmunta Augusta, przejmując wielki kościół parafialny, plebanię i ziemię proboszczowską. Ewangelicy modlili się tu od 1585 roku w wielkim kościele parafialnym, a pierwszym pastorem był według Hartwicha Mikołaj Waldau, „ostry obrońca prawdziwej nauki i wielki wróg filipistów”, który w 1611 roku odszedł do Przezmarku pod Elblągiem. Według Hermanna Eckerdta (1868) w Jasnej, po niemiecku Lichtfelde, był około 1585 roku duchowny ewangelicki, a później pastor Ostrowski — Polak, który przeszedł na luteranizm. Według Hartwicha po Mikołaju Waldau pastorem w Jasnej, po niemiecku Lichtfelde, był Teofil Klein, a od 1625 roku przez osiem lat Michał Niedrig, wcześniej pastor w Stalewie; według zapisu w księdze kościelnej Jeziora w 1634 roku przyszedł Jerzy Ninnickius, w 1636 roku powołany do Gniewu, a w tym samym roku Jerzy Severus, który w 1640 ro…
Źródła zewnętrzne
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- M. Bergau, „Die gesamte Priesterschaft der ungeänderten Augspurgischen Confeßion…”, Danzig 1753 — wykaz duchownych
- „Jasna (wieś)”, Wikipedia — encyklopedia
- „Jasna (Dzierzgoń)”, Wikipedia (wersja niemiecka) — encyklopedia
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 509 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. V, hasło „Lichtfelde” — źródło drukowane
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868, s. 99 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 176, 177, 267, 96 — źródło drukowane
- „Der Kreis Stuhm. Ein westpreußisches Heimatbuch”, wyd. Heimatkreis Stuhm, 1975 (przedruk 2011; skan: westpreussische-gesellschaft.de, Heimatkreis Stuhm) — księga pamiątkowa powiatu
- O. Piepkorn, „Die Heimatchronik der westpreußischen Stadt Christburg und des Landes am Sorgefluß”, Detmold 1961 (przedruk 2011; skan: westpreussische-gesellschaft.de, Heimatkreis Stuhm) — kronika miasta
- B. Schmid, Die Bau- und Kunstdenkmäler Pomesaniens, z. 3: Kreis Stuhm (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. XIII), Danzig 1909, s. 286–289 — inwentarz zabytków
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 1097 (s. 49–50) — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 103; t. 2, s. 614; t. 3, s. 724, 946; t. 4, s. 1257; t. 6, s. 1588, 1694, 1754, 1756; t. 7, s. 1907, 2057 — źródło drukowane
- A. Paprot, „Losy ewangelickich i mennonickich cmentarzy na Żuławach Elbląskich”, w: „Krajobraz kulturowy i społeczny Żuław Elbląskich”, red. A. W. Brzezińska, U. Wróblewska, P. Szwiec, wyd. I, ISBN 978-83-88400-63-6, s. 37–46 (badania terenowe z lipca 2010 roku) — artykuł naukowy
- „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 10 lutego 1904 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Królewiec), 9 maja 1910 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 39, 41, 69–70 — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Konflikty o kościoły pomiędzy katolikami a protestantami w Prusach Królewskich i Książęcych w I połowie XVII wieku”, „Studia Elbląskie” XXI, 2020, s. 16 — artykuł naukowy
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 21, 129, 138–139, 145, 158, 170–171, 209–211 — monografia
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 36 — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.