Uśnice — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki Uśnic pochodzi z XIX wieku i zajmuje wieloboczną działkę, wydłużoną nieco na osi wschód–zachód, o powierzchni około 0,38 hektara. Uśnice, po niemiecku Groß Usznitz, leżą w gminie Sztum. Drzewostan zachował się częściowo — obok starszych drzew rośnie wiele młodych, samosiewów i krzewów. Nagrobki, wykonane głównie z lastryka i betonu, przetrwały szczątkowo i są mocno zdewastowane. W gminnej ewidencji zabytków cmentarz figuruje pod pozycją 213, na działce 283 w obrębie Uśnice. Bernhard Schmid wylicza Usznitz obok Barlewic i Laase wśród folwarków wójta sztumskiego, które w 1565 roku pozostawały trzema folwarkami starostwa; śladów budowlanych po tamtym dworze nie ma. Sztumscy ewangelicy otrzymali przywilej religijny od króla Zygmunta Augusta 27 czerwca 1570 roku. Księga pamiątkowa powiatu sztumskiego z 1975 roku wymienia Uśnice wśród osad, z których luteranie z Niderlandów, osiedleni na nizinie nadwiślańskiej, zasilili po 1570 roku gminę ewangelicką w Sztumie. Najpierw odprawiali nabożeństwa w szpitalnym kościele Świętego Ducha, do 1599 roku, gdy trzeba go było oddać katolikom; potem w ratuszu, a po jego pożarze w 1683 roku — w domu przy rynku, podarowanym przez Petera Moggego, wówczas pisarza starościńskiego, a później burmistrza. Ksiądz Jan Wiśniewski przytacza zapis z akt wizytacji katolickiej z 27 lipca 1786 roku, według którego w Uśnicach, zapisanych tam jako Gross Luznitz, pracował wtedy nauczyciel protestancki. W 1796 roku i ten dom rozebrano jako groż…