Uśnice — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Uśnice, po niemiecku Groß Usznitz, były wsią niewielką i podzieloną wyznaniowo niemal po połowie. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 104 mieszkańców: 51 katolików, 45 ewangelików, 7 innych chrześcijan i jedną osobę wyznania mojżeszowego. Jedni i drudzy chodzili do Sztumu — tam miała siedzibę i parafia katolicka, i ewangelicka. Sztumscy ewangelicy otrzymali przywilej religijny od króla Zygmunta Augusta 27 czerwca 1570 roku, ale na własny kościół czekali blisko dwa i pół stulecia. Najpierw odprawiali nabożeństwa w szpitalnym kościele Świętego Ducha, do 1599 roku, gdy trzeba go było oddać katolikom; potem w ratuszu, a po jego pożarze w 1683 roku — w domu przy rynku, podarowanym przez ówczesnego burmistrza. Murowany kościół poświęcono na sztumskim rynku 18 października 1818 roku. Pod koniec XIX wieku parafia liczyła około 4600 dusz. Cmentarz ewangelicki Uśnic pochodzi z XIX wieku i zajmuje wieloboczną działkę, wydłużoną nieco na osi wschód–zachód, o powierzchni około 0,38 ha. Drzewostan zachował się częściowo — obok starszych drzew rośnie wiele młodych, samosiewów i krzewów. Nagrobki przetrwały szczątkowo, mocno zdewastowane, wykonane głównie z lastryka i betonu. W gminnej ewidencji zabytków cmentarz figuruje pod pozycją 213, na działce 283 w obrębie Uśnice. Odrębnym obiektem, w tym samym obrębie ewidencyjnym, jest dawny cmentarz ewangelicki w Parparach — pozycja 212, część działki 15/6, o powierzchni 0,54 ha. Założono go na planie trójkąta na rozwidleniu dróg; …