Parpary — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Wojewódzka ewidencja zabytków podaje, że dawny cmentarz ewangelicki w Parparach zajmuje pięćdziesiąt cztery ary na części działki numer 15/6 w obrębie Uśnice, i wykazuje we wsi osobny cmentarz katolicki z drugiej połowy XIX wieku, na działce numer 487. Karta cmentarza z lipca 1986 roku stwierdza: „Cmentarz został uprzątnięty z nagrobków, pozostał jedynie drzewostan”. Nie zachował się wtedy żaden nagrobek ani mogiła, nie było też muru ogrodzeniowego ani bramy, a z dawnej zieleni pozostało około siedemdziesięciu procent. W 1986 roku z drzewostanu zostały na cmentarzu trzy lipy, siedem świerków kłujących i jeden buk zwyczajny. Cmentarz miał kształt trójkąta w rozwidleniu dróg, z dwiema symetrycznie ustawionymi grupami świerków pośrodku. Parpary, po niemiecku Parpahren albo Parparren, leżą na prawym brzegu Nogatu i należały do dawnego powiatu sztumskiego; w 1928 roku włączono je do gminy Uśnice. *Słownik geograficzny* nazywa Parpary starą osadą — znaleziono tu cmentarzysko z urnami — i notuje, że w 1736 roku starosta sztumski Bieliński wydał puszczę Parpary na prawie emfiteutycznym. Parafia sztumska, do której wieś należała, otrzymała w 1570 roku od Zygmunta Augusta przywilej wolnego nabożeństwa według wyznania augsburskiego — tak podaje Ludwig Rhesa w wykazie duchownych z 1834 roku. Dla 1868 roku *Słownik* podaje 716 mieszkańców, w tym 564 katolików i 141 ewangelików, w 77 domach i stu budynkach, na obszarze 322 mórg i 44 prętów; szkoła była we wsi, a pocztę wieś miała w Piek…