Parpary — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Parpary, po niemiecku Parpahren albo Parparren, leżą na prawym brzegu Nogatu; w 1928 roku włączono je do gminy Uśnice. Wieś należała do dawnego powiatu sztumskiego. ⚠ Po reformie z 1922 roku powiat przyłączono do Prus Wschodnich, choć rejencja zachowała tradycyjną nazwę „Westpreußen” — stąd bierze się częste zamieszanie w opisach. 📌 Powiśle sztumskie było wyznaniowo mieszane, z wyraźną przewagą katolicką: w 1910 roku powiat sztumski liczył 23 878 katolików wobec 11 843 ewangelików. W samych Parparach Słownik geograficzny notuje dla 1868 roku 716 mieszkańców — 564 katolików i 141 ewangelików — w 77 domach i stu budynkach, na obszarze 322 mórg i 44 prętów; szkoła stała w miejscu, a pocztę wieś miała w Piekle. W plebiscycie z 1920 roku blisko osiemdziesiąt procent głosów w powiecie padło za pozostaniem przy Niemczech i powiat pozostał niemiecki aż do 1945 roku. Katolicki kościół filialny pod wezwaniem Matki Bożej Nieustającej Pomocy zbudowano tu dopiero w 1937 roku. 📌 Ewangelicy z Parpar należeli do parafii w Sztumie — do tej samej miejscowości, choć oczywiście do innej świątyni, chodzili też miejscowi katolicy; Słownik geograficzny zapisuje to jednym tchem: „parafia katolicka i ewangelicka Sztum”. Cmentarz służył mniejszości luterańskiej; mennonici, których szuka się czasem w każdej wsi Powiśla, mieli swoje skupiska na Żuławach Malborskich. Wojewódzka ewidencja zabytków podaje, że cmentarz dawniej ewangelicki zajmuje pięćdziesiąt cztery ary na części działki numer 15/6, i wyk…