Skórcz — dawny kościół ewangelicki
Skurz
- Rok powstania
- 1851
- Powiat
- starogardzki
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Kościół ewangelicki w Skórczu (po niemiecku Skurz), na Kociewiu, w powiecie starogardzkim, zbudowano w latach 1851–1852 dla parafii utworzonej w 1846 roku. Nie figuruje dziś ani w rejestrze zabytków, ani w gminnej ewidencji zabytków miasta. Na mapie topograficznej z 1910 roku stoi około 350 metrów na wschód-północny wschód od kościoła katolickiego pod wezwaniem Wszystkich Świętych, w okolicy dzisiejszych ulic Wysokiej i Norwida. Według strony internetowej miasta kościół zburzono w marcu 1945 roku, gdy Armia Czerwona zajmowała Skórcz; innego świadectwa jego losu nie znaleziono. W 1820 roku urzędowy opis rejencji gdańskiej naliczył w Skórczu 11 luteranów wśród 553 mieszkańców. Według Agathona Harnocha już w 1833 roku superintendent ze Starogardu, do którego należał wtedy Skórcz, wystąpił z myślą o utworzeniu osobnej parafii dla Skórcza i okolicy i odprawiał w tutejszej szkole regularne nabożeństwa. Karl Zimmermann pisze o 300 ewangelikach z trzech miejscowości: Skórcza, Wielbrandowa i Wolentalu. Gmina liczyła niewielu gospodarzy mających po trzy albo cztery łany ziemi; większość jej członków stanowili ubodzy rzemieślnicy i wyrobnicy. 🟡 Według materiałów do słownika pastorów staropruskich Johann Carl Christian Kriese, od 1821 roku pastor w Starogardzie, został superintendentem nowo utworzonej diecezji starogardzkiej dopiero 10 czerwca 1834 roku. Parafię utworzono prowizorycznie 26 grudnia 1846 roku. Wsie, które do niej weszły, należały wcześniej do parafii w Nowem, Gniewie, S…
Źródła zewnętrzne
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 460–461 — źródło drukowane
- K. Zimmermann (red.), „Die Bauten des Gustav-Adolf-Vereins in Bild und Geschichte”, t. I, Darmstadt 1860, s. 460–464 (rycina s. 462) — źródło drukowane
- P. Birecki, „Ewangelickie budownictwo kościelne w Prusach Zachodnich”, Toruń 2014, s. 110, 170, 205 — opracowanie
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 470 — opracowanie
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Gdańsk 1908, s. 12, nr 192 — wykaz ksiąg metrykalnych
- „Pfarr-Almanach der Provinz Westpreußen”, Danzig 1897, s. 51 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 45 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 139–140, 160–161; t. 2, s. 453; t. 3, s. 704, 859, 999, 1023; t. 4, s. 1228; t. 5, s. 1319; t. 7, s. 1939 — źródło drukowane
- Topographisch-statistische Übersicht des Regierungsbezirks Danzig, Danzig 1820, s. 70–71, nr 222 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku, powiat Preußisch Stargard, s. 34–35, poz. 53; Gemeindelexikon … 1905, s. 96–97, poz. 61; Gemeindelexikon … Regierungsbezirk Danzig 1910, s. 44–45, poz. 65 — źródło drukowane
- M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, Toruń 1955, s. 70 — opracowanie
- wizytacje biskupa Hieronima Rozrażewskiego, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu, z. 2, s. 319 — źródło drukowane
- M. Kubicki, „Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939–1945”, praca doktorska, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 2022, s. 388 — opracowanie
- Mapa topograficzna 1:25 000 (Messtischblatt), arkusze 2177 Bobau i 2277 Skurz, wyd. 1910 — mapa
- Strona internetowa miasta Skórcz, „Historia” — strona internetowa
- Strona internetowa parafii Wszystkich Świętych w Skórczu, „Historia” — strona internetowa
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.