Gdańsk - Oliwa — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Najstarszy cmentarz Oliwy otaczał kościół parafialny świętego Jakuba. Pierwsza wzmianka o nim pada w Kronice oliwskiej pod rokiem 1308: opat Rüdiger miał tu kazać pochować gdańszczan zabitych przez Krzyżaków. Do kasaty klasztoru cystersów w 1831 roku była to nekropolia katolicka wsi opackich. Sama świątynia, która nad tym cmentarzem stała, jest młodsza od pierwszego pochówku o niemal trzy stulecia. Heise w inwentarzu zabytków powiatu gdańskiego z 1885 roku datuje jej zasadnicze partie na 1591 rok, powołując się na zapis Annales Olivenses o rozpoczęciu w sierpniu tego roku budowy parafialnego kościoła świętego Jakuba; bryłę opisuje jako budowlę zupełnie pozbawioną ozdób, na rzucie prostokąta, z niską kopulastą wieżyczką nad stroną zachodnią. W czasie, gdy Heise pisał, kościół był — jak sam zaznacza — w posiadaniu gminy ewangelickiej. Po przekazaniu kościoła tej gminie — pierwsze nabożeństwo odprawiono 30 listopada 1834 roku — cmentarz przykościelny służył parafii ewangelickiej w Oliwie, obejmującej Oliwę, Klukowo, Owczarnię i Zaspę; własne księgi chrztów, ślubów i zmarłych parafia prowadzi od 1835 roku. Dla pochówków cmentarz zamknięto w 1878 roku. Nieliczne nagrobki — filary z 1729 roku, klasycystyczne pomniki z 1766 i 1788 roku oraz płyta z 1832 roku — przetrwały do początku lat sześćdziesiątych XX wieku, kiedy podczas prac konserwatorskich przy kościele, około 1960 roku, teren ostatecznie zniwelowano. Dziś obszar wokół świątyni jest uporządkowany i obsiany trawą. Sam koś…