Gdańsk-Oliwa — cmentarz ewangelicki przy kościele św. Jakuba

Z Wikipedii (PL)

Najstarszy cmentarz Oliwy otaczał kościół parafialny świętego Jakuba. Pierwsza wzmianka o nim pada w Kronice oliwskiej pod rokiem 1308: opat Rüdiger miał tu kazać pochować gdańszczan zabitych przez Krzyżaków. Do kasaty klasztoru cystersów, przeprowadzonej 1 października 1831 roku, była to nekropolia katolicka wsi opackich. Heise w inwentarzu zabytków powiatu gdańskiego z 1885 roku datuje zasadnicze partie świątyni na 1591 rok, powołując się na zapis Annales Olivenses o rozpoczęciu w sierpniu tego roku budowy parafialnego kościoła świętego Jakuba. W jego opisie to budowla zupełnie pozbawiona ozdób, na rzucie prostokąta, z niską kopulastą wieżyczką nad stroną zachodnią. W czasie, gdy Heise pisał, kościół był — jak sam zaznacza — w posiadaniu gminy ewangelickiej. Harnoch pisał, że czasu budowy nie zna, a rejestr zabytków województwa pomorskiego datuje świątynię, notowaną pod adresem od strony ulicy Cystersów, na wiek XIV–XV, z przekształceniami z XVIII wieku i drugiej połowy XIX wieku. Kościół przekazano gminie ewangelickiej Oliwy — dotąd przyłączonej do gdańskiego kościoła Bożego Ciała — przy sekularyzacji klasztoru. Harnoch podaje, że stało się to za zgodą biskupa diecezjalnego Józefa von Hohenzollern-Hechingen i z nadania króla Fryderyka Wilhelma III. Pierwsze nabożeństwo odprawiono 30 listopada 1834 roku. Parafia ewangelicka w Oliwie obejmowała Oliwę, Klukowo, Owczarnię i Zaspę, a własne księgi chrztów, ślubów i zmarłych prowadziła od 1835 roku; około 1890 roku Harnoch li…