Kiezmark — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Kiezmark (po niemiecku Käsemark) leży na lewym brzegu Wisły, na Żuławach Gdańskich, w dawnym powiecie Danziger Niederung — w miejscu, gdzie rzeka dzieli się na odnogę gdańską i elbląską i gdzie Słownik geograficzny odnotował przewóz na drugi brzeg. Do 1920 roku wieś należała do Prus Zachodnich, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 do Reichsgau Danzig-Westpreußen. Tutejszy kościół był pierwotnie katolicki. Ksiądz Jakub Fankidejski wymienił go — jako „kościół w Kiermarku (Kisemark)” — wśród świątyń dawnego dekanatu steblewskiego, które w czasach Reformacji przeszły do ewangelików, i przyczyny upatrywał w prawie patronatu, jakie wykonywał nad nimi magistrat gdański; przeciwstawiał im sąsiednie Giemlice, podlegające biskupowi kujawskiemu i pozostałe przy katolicyzmie. Pisząc w 1880 roku, notował, że wszystkie te kościoły są nadal w rękach ewangelików. Wieś była samodzielną parafią luterańską z własnym kościołem i szkołą, a katolicy należeli do parafii w Fürstenwerder. Słownik geograficzny naliczył tu około 1880 roku 594 ewangelików i 154 katolików w 78 domach, przy 22 gburach i 34 zagrodnikach na 4348 morgach obszaru, a spis z 1 grudnia 1885 roku — już 900 mieszkańców, w tym 723 ewangelików, 167 katolików i dziesięcioro Żydów. ⚠ Rubryka „inni chrześcijanie”, w której spis ujmował na Żuławach mennonitów, jest przy Kiezmarku pusta, a hasło Słownika geograficznego wylicza wyłącznie katolików i ewangelików. Cmentarz jest przykościelny: otacza dawną św…