Ząbrsko Dolne — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Ząbrsko Dolne — po niemiecku Niedersommerkau — to wieś na Wyżynie Gdańskiej, na Kaszubach, w gminie Przywidz i dzisiejszym powiecie gdańskim. Przed 1920 rokiem należała do Kreis Karthaus w rejencji gdańskiej, w Prusach Zachodnich, w latach 1920–1939 do Kreis Danziger Höhe na terenie Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 do Landkreis Danzig. Był to obszar pogranicza katolicko-ewangelickiego i widać to w liczbach: spis z 1885 roku zastał tu 93 osoby, z czego 56 ewangelików i 37 katolików. Tutejsi ewangelicy należeli do Kościoła unijnego, zwanego staropruskim; mennonici, z którymi bywają myleni, osiedlali się na Żuławach, a nie na Wyżynie. Ośrodkiem życia kościelnego był pobliski Mariensee, czyli Przywidz, gdzie kościół ewangelicki wzniesiono w latach 1830–1832 i poświęcono w 1832 roku. 🟡 Przypisywany Przywidzowi kościół katolicki z 1832 roku to najpewniej pomyłka z tym samym rokiem poświęcenia świątyni ewangelickiej. Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono i wspólnota się rozproszyła. Śladem po niej miałby być cmentarz poewangelicki, ⚠ którego istnienia i położenia nie potwierdza jednak żadne niezależne źródło — zapisany punkt to zaokrąglony środek wsi, a obiekt czeka na sprawdzenie w terenie. *Źródło: Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, bearb. vom Königlichen statistischen Bureau.*