Krzywe Koło — dawny kościół ewangelicki (Kriefkohl)
Kriefkohl
- Powiat
- gdański
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Kościół w Krzywym Kole, po niemiecku Kriefkohl, stoi na Żuławach Gdańskich, w gminie Suchy Dąb. Wzniesiono go w XIV wieku i przebudowano w latach 1685–1686. Powiatowy program opieki nad zabytkami datuje tę przebudowę ogólniej na lata osiemdziesiąte XVII wieku. Jest to świątynia orientowana, salowa, murowana z cegły, oskarpowana, ze schodkowym szczytem wschodnim zdobionym ostrołukowymi blendami i z drewnianą wieżą wtopioną w korpus od zachodu. Hełm wieży pochodzi z 1747 roku. W drugiej połowie XIX wieku dobudowano kaplicę południową i neogotycką kruchtę zachodnią, a bryłę poddano regotycyzacji. W kościele zachowało się niemal kompletne wyposażenie z XVII i XVIII wieku, z ołtarzem opatrzonym obrazami z 1687 roku, amboną, konfesjonałem oraz stallami ze znakami gospodarstw, jakie stawiano w kościołach wiejskich gmin protestanckich. Piotr Birecki, omawiając wyposażenie kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich, kilkakrotnie przywołuje Krzywe Koło. Na tutejszym konfesjonale umieszczono postać Marii Magdaleny — na konfesjonałach umieszczano wizerunki biblijnych grzeszników, którym Bóg przebaczył. Ambona wspiera się na podporze w kształcie kolumny, symbolu stałości wiary, a parapet jej schodów pokrywają malowane sceny Modlitwy w Ogrójcu, Biczowania i Niesienia Krzyża. Wyjątkowy jest zespół ławek, na których umieszczono nazwiska i gmerki fundatorów, wyobrażenia zaczerpnięte z traktatów emblematycznych oraz okazałe popiersia apostołów i pobożnych niewiast: Marii, matki Jezusa, Elż…
Źródła zewnętrzne
- biuletyn.net — strona internetowa
- zulawy.infopl.info — strona internetowa
- turystyczny.powiat-gdanski.pl — strona internetowa
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Danzig”, Danzig 1869, cz. 1, Danziger Landkreis, nr 153 — spis urzędowy
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 402, 402–403 — źródło drukowane
- Oględziny terenowe i fotografie, wizyta autora atlasu 15 października 2026 — badania terenowe
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 25 — źródło drukowane
- P. Birecki, „Przestrzeń liturgiczna kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich”, „Studia Elbląskie” XXVI, 2025, s. 32, 35–36, 38–39 — artykuł naukowy
- Hermann Freytag, „Geschichte des Kirchspiels Stüblau im Danziger Werder”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 54, 1912, s. 105–188 — artykuł naukowy
- Kronika parafii ewangelickiej w Steblewie (Stüblau) z lat 1830–1861, z wpisem z 1934 roku, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA) (Archion 18839) — źródło archiwalne
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 469, 484 — opracowanie
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 41 — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.