Powałki — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Powałkach zajmuje prostokąt 41 na 100 metrów. Zachowane nagrobki pochodzą z pierwszej połowy XX wieku; grobów jest czternaście, a napis daje się odczytać już tylko na jednej tablicy. 🔴 Powierzchnia podawana bywa dwojako: ewidencja konserwatorska prowadzi kwaterę pod pozycją 235 z areałem 0,31 hektara, tymczasem prostokąt 41 na 100 metrów daje 0,41 hektara. Obu odczytów nie da się pogodzić bez pomiaru w terenie. Wieś była podzielona wyznaniowo niemal po połowie. Słownik geograficzny nazywa Powałki dobrami rycerskimi oddalonymi o siedem kilometrów od Chojnic i podaje stan z 1867 roku: 100 mieszkańców, w tym 57 katolików i 43 ewangelików, przy jednej i drugiej parafii w Chojnicach. Ewangelicy należeli do parafii w Chojnicach, która własne księgi prowadziła od 1632 roku, a około 1890 roku liczyła 8790 dusz. 📌 Trzy stulecia wcześniej Powałki były schronieniem — i to dla strony katolickiej. Ksiądz Jakub Fankidejski pisze, że wieś jest starą siedzibą Powalskich, a tutejszy kościół, filialny wobec Chojnic i patronatu prywatnego, zburzyli Krzyżacy w 1519 roku. Odbudowano go „w dość obszernych rozmiarach”, ponieważ przez cały czas, kiedy luteranie panowali w Chojnicach — od 1550 do 1616 roku — proboszcz chojnicki mieszkał zwykle w Powałkach, przez co kościół tutejszy stał się nawet parafialnym. Po powrocie proboszcza do miasta w 1616 roku wieś znów była filią i kościół szybko podupadł: wizytator Trebnic zanotował w 1658 roku, że na jego miejscu stała już tylko …