Kosobudy — dawny kościół ewangelicki (Kossabude)

Z Wikipedii (PL)

Kościół w Kosobudach, po niemiecku Kossabude, wzniesiono w latach 1867–1871 dla miejscowej parafii ewangelickiej, na dawnym polu folwarcznym w południowej części wsi, przy ulicy Kościelnej 1, na działce numer 541. Jest ceglany, eklektyczny — o cechach neogotyckich i neoromańskich — jednonawowy, z wieżą na osi elewacji północnej i trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Pod koniec XIX wieku dobudowano w pobliżu pastorówkę przy ulicy Czerskiej 11, dziś mieszczącą przedszkole. 🟡 Rok powstania parafii podawany jest rozbieżnie: opis wiąże ją z 1863 rokiem, a zestawienie parafii protestanckich Prus Zachodnich sporządzone przez Bogumiłę Reszkę — z 1866. Kosobudy należą w nim do fali parafii zakładanych na Kaszubach w drugiej połowie XIX wieku, obok Sulęczyna w 1864, Lipusza w 1868 i Borowego Młyna w 1885 roku. 📌 Rzecz szła wtedy o skalę, o jakiej dziś łatwo zapomnieć: w 1914 roku w Prusach Zachodnich działało 288 parafii ewangelickich, liczących łącznie 788 tysięcy wiernych. 📌 Zachował się tu zabytkowy pozytyw organowy, dzieło Christopha Obucha z Morąga, dar hrabiego Dohny ze Słobit. 🟡 Datowanie instrumentu jest rozbieżne: parafia podaje rok 1796 i formy późnobarokowe, gminny program opieki nad zabytkami — 1771. Tak czy inaczej organy są o blisko sto lat starsze od kościoła, w którym stoją. Po ewakuacji ludności niemieckiej w 1945 roku świątynię przejęła administracyjnie parafia rzymskokatolicka w Brusach i wyświęciła ją pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa; samodzielna par…