Opalenie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Opalenie, po niemiecku Münsterwalde, to kociewska wieś nad Wisłą, leżąca naprzeciw Kwidzyna. Do 1920 roku należała do państwa pruskiego, do Kreis Marienwerder 🟡 w rejencji kwidzyńskiej, w Prusach Zachodnich — a nie do Kreis Dirschau; w latach 1920–1939 znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej, w województwie pomorskim, w latach 1939–1945 pod okupacją niemiecką, a po 1945 roku w Polsce. Mieszkali tu obok siebie katolicy i ewangelicy. Gdy 1 grudnia 1885 roku spisywano ludność, naliczono we wsi 831 osób: 544 katolików, 279 ewangelików, jednego wyznawcę innego Kościoła chrześcijańskiego i siedmioro Żydów. 📌 Wcześniejszy zapis podawał 851 — rachunek z samego wiersza spisu (544 + 279 + 1 + 7) daje jednak 831, i tyle samo wychodzi z rozbicia na mężczyzn i kobiety (376 + 455). Ewangelicy stanowili więc niespełna trzecią część wsi i należeli wówczas do parafii w Gniewie. Byli to ewangelicy wyznania augsburskiego albo unijnego, w większości Niemcy — nie mennonici; dla osadnictwa mennonickiego w samym Opaleniu brak potwierdzenia. 📌 Katolicki kościół zawdzięczali Czapskim: ksiądz Jakub Fankidejski zapisał, że „na końcu XVIII wieku Jakób Czapski, podskarbi pruski, pobudował kościół w Misterwałdzie, zwanym przedtem Opalenie”. Katolicy mieli więc tu kościół z 1773 roku, ewangelicy doczekali się własnej świątyni dopiero w 1900 roku — jej budynek stoi do dziś i służy jako sala gimnastyczna szkoły. Z tą warstwą protestancką wiąże się tutejszy cmentarz poewangelicki, którego datowania ani …