Rudno — kościół (dawniej ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Rudno, po niemiecku Rauden, to kociewska wieś nad dolną Wisłą, wzmiankowana już w 1250 roku, gdy Sambor II zastawił ją biskupowi. Przez cały wiek dziewiętnasty leżała w powiecie kwidzyńskim (Kreis Marienwerder), w tej jego części, która sięgała lewego brzegu rzeki wokół Gniewu; pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku notuje Rauden na stronie 78 pod pozycją 93, z parafią katolicką w Wielkim Garcu. Po odrodzeniu Polski wieś znalazła się w powiecie gniewskim i w latach 1920–1939 leżała w granicach Drugiej Rzeczypospolitej. Ewangelicy byli tu mniejszością, ale mniejszością z własną świątynią i własną parafią. Spis z 1885 roku naliczył we wsi 573 mieszkańców, wśród nich 446 katolików i 127 ewangelików, a ci ostatni mieli parafię na miejscu. Pierwszy powszechny spis ludności Rzeczypospolitej z 30 września 1921 roku zastał tu 653 osoby w 46 domach mieszkalnych — 558 wyznania rzymskokatolickiego i 94 ewangelickiego; narodowość polską podało 586 osób, niemiecką 66. Sam okręg parafialny był przy tym rozległy: Harnoch liczy mu 1 600 dusz rozsianych na sześciu milach kwadratowych, a spis z 1885 roku pokazuje, jak daleko sięgał — do parafii w Rudnie przypisano ewangelików Pelplina, siedziby biskupstwa chełmińskiego, gdzie było ich wtedy 135, a także Subków ze 145 ewangelikami i Rajkowów z trzydziestoma dwoma. Początek tej wspólnoty był trudny. Kościół w Wielkim Garcu miał wcześniej należeć do gminy luterańskiej, lecz w 1597 roku odebrał go jej biskup Rozrażewski, po czym ewangelicy…