Kartuzy — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Kartuzy — po niemiecku Karthaus, w powiecie kartuskim (Kreis Karthaus in Westpreußen) w rejencji gdańskiej — miały własną parafię ewangelicką. W Kartuzach 8 sierpnia 1381 roku szlachcic Johann Russchitzen ufundował klasztor kartuzów. Spis z 1 grudnia 1885 roku naliczył w mieście 2300 mieszkańców: 1385 katolików, 772 ewangelików, 141 osób wyznania mojżeszowego i dwie osoby innego lub nieustalonego wyznania. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał *Karthaus* jako wieś. Notował tu siedem budynków mieszkalnych i 1765 mieszkańców, w tym 719 ewangelików, 967 katolików i 79 Żydów. Wspólnota ewangelicka zaczynała w poklasztornym refektarzu. Oddano go ewangelikom 4 września 1844 roku na lokal nabożeństwowy, a do 1852 roku odprawiał w nim nabożeństwo co cztery tygodnie pastor z Rheinfeld; katolicki tumult, który miał temu przeszkodzić, musieli uśmierzyć huzarzy gdańscy. Ołtarz i ambonę sprawiono ze składek i ze wsparcia Towarzystwa Gustawa Adolfa. Groźbie zawalenia się sklepienia refektarza zapobieżono gruntowną naprawą dachu, a organy poświęcono w 1854 roku. Pierwszym pastorem został Carnuth; plebanię zbudowano w 1880 roku. Wykaz ksiąg metrykalnych Prus Zachodnich notuje tu ewangelickie księgi chrztów i zgonów od 1852 roku, ślubów od 1853 i wykaz komunikantów od 1871 roku, a ponadto duplikaty w sądzie obwodowym w Kościerzynie za lata 1851–1874. Własny kościół powstał później: neogotycki, wzniesiony w latach 1885–1887, którego kamień węgielny poświęcił w 1886 rok…