Kartuzy — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Kartuzy — po niemiecku Karthaus, w Kreis Karthaus in Westpreußen, w rejencji gdańskiej — miały niewielką społeczność protestancką: kolonistów, pruskich urzędników i dwory, mniejszość w silnie katolickim, kaszubskim regionie dawnego klasztoru kartuzów, ufundowanego 8 sierpnia 1381 roku przez szlachcica Johanna Russchitzena. Wspólnota ewangelicka zaczęła się od poklasztornego refektarza. 4 września 1844 roku oddano go ewangelikom na lokal nabożeństwowy, a do 1852 roku odprawiał w nim nabożeństwo co cztery tygodnie pastor z Rheinfeld; katolicki tumult, który miał temu przeszkodzić, musieli uśmierzyć huzarzy gdańscy. Ołtarz i ambonę sprawiono ze składek i ze wsparcia Towarzystwa Gustawa Adolfa, grożące zawaleniem sklepienie refektarza podparto gruntowną naprawą dachu, a organy poświęcono w 1854 roku. Pierwszym pastorem został Carnuth, plebanię zbudowano w 1880 roku. Wykaz ksiąg metrykalnych Prus Zachodnich notuje tu księgi ewangelickie od 1851 roku — chrztów i zgonów od 1852, ślubów od 1853, komunikantów od 1871 — z duplikatami w sądzie obwodowym w Kościerzynie za lata 1851–1874. Dopiero potem przyszedł własny kościół: neogotycki, wzniesiony w latach 1885–1887, którego kamień węgielny poświęcił w 1886 roku superintendent Taube; dziś jest to rzymskokatolicki kościół świętego Kazimierza. 🔴 Liczebność parafii źródła podają bardzo rozbieżnie, bo dzielą je rozbiór i granica: Harnoch szacował ją około 1890 roku na dwa tysiące dusz, a w 1937 roku, gdy parafia należała już do Superinte…