Steblewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Steblewo, po niemiecku Stüblau, leży na Żuławach Gdańskich, w dawnym Kreis Danziger Niederung — w Prusach Zachodnich, w rejencji gdańskiej, a w latach 1920–1939 w granicach Wolnego Miasta Gdańska. Miejscowość dała nazwę całym nizinom steblewskim, po niemiecku Stobbelowisches Werder. Wzmiankowano ją w 1305 roku, a w 1343 otrzymała nadanie siedemdziesięciu i pół włóki. Tutejszy kościół — gotycki, ceglany, sięgający XIV wieku — 🟡 bywa nazywany największą świątynią tego rodzaju na Żuławach, choć w naszych źródłach nikt tego nie stwierdza wprost. Od 1584 do 1945 roku była ewangelicka, pod patronatem miasta Gdańska. W 1885 roku wieś liczyła 513 mieszkańców — 348 katolików i 165 ewangelików — a Słownik geograficzny notuje tu kościół parafialny ewangelicki i szkołę; katolicy należeli do parafii w Giemlicach. 📌 Dlaczego kościoły całego tego pasa Żuław przeszły do ewangelików tak wcześnie i tak trwale, tłumaczy ksiądz Jakub Fankidejski jednym zdaniem. Wymieniwszy świątynie w Kiermarku, Wielkich Cedrach, Osicach, Suchym Dębie, Ostrowitem, Krzywym Kole, Herzbergu i Wocławiu, dodaje: „Wszystkie powyższe kościoły wcześnie utracone są dla wiary świętej wskutek prawa patronatu, które wykonywał magistrat gdański”. O losie parafii przesądzało więc nie samo osadnictwo, lecz to, kto miał prawo obsadzania probostwa — a miało je luterańskie już wtedy miasto. W Steblewie widać to najlepiej, bo patronat gdański zapisano tu wprost. 📌 Że były to wsie zamożne, poświadcza inny plan tej samej epoki. G…