Smażyno — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

📌 Smażyno było ewangelickie od czasów Reformacji. Tutejszy ród von Wobeser przyjął luteranizm — źródła wymieniają Joachima Augusta von Wobesera — a choć ruch stłumiono na początku XVII wieku, trwała mniejszość ewangelicka utrzymała się tu na stulecia. Neogotycki, ceglany kościół ewangelicki budowano dwa sezony: kamień węgielny położono 24 lipca 1864 roku, a świątynię poświęcono 19 listopada 1865 roku — tak podaje Franz Schultz (1907). 📌 To tłumaczy rozbieżność między zapisami: jedne źródła datują kościół na 1864, inne na 1865, a oba lata są trafne, bo dotyczą innych chwil budowy. Parafię urządzono w 1865 roku, choć Heinz Neumeyer i tytuł najnowszej monografii tematu wskazują rok 1862; istniała do 1945 w ramach ewangelickiej superintendentury wejherowskiej. Księgi metrykalne prowadzono w latach 1848–1937, a ich archiwa znajdują się dziś w Ewangelickim Archiwum Centralnym w Berlinie oraz w zbiorach mikrofilmowych w Salt Lake City. 📌 W 1921 roku, przy 338 mieszkańcach, 182 osoby były wyznania ewangelickiego — ale narodowość niemiecką podało tylko 127, a polską 211. Co najmniej pięćdziesięciu pięciu tutejszych ewangelików uznało się więc za Polaków. W spisie z 1 grudnia 1910 roku wieś figuruje pod nazwą „Smasin”. Cmentarz jest czynny i częściowo użytkowany, a nagrobki ewangelickie pozostają czytelne. 📚 Dziejom tej parafii poświęcona jest monografia: A. Janusz, *Parafia Smażyno (1862–1945) na tle dziejów ewangelickiej diecezji Wejherowo* (recenzja M. Wójcika, *Gdański Rocznik …