Bolszewo — dawny kościół ewangelicki (ob. Wniebowzięcia NMP)
Bohlschau
- Rok powstania
- 1709
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- wejherowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Bolszewo — po niemiecku Bohlschau — leży nad Redą, w gminie Wejherowo. Przed 1920 rokiem należało do powiatu wejherowskiego (Kreis Neustadt in Westpreußen) w rejencji gdańskiej i było siedzibą samodzielnej parafii ewangelickiej z własnym kościołem. Franz Schultz nazwał tutejszą świątynię najstarszym kościołem ewangelickim w szerokiej okolicy. Parafia przetrwała do końca drugiej wojny światowej; należeli do niej ewangelicy z Wejherowa, zanim powstała tam własna parafia, a także ewangelicy z Rumi i Zagórza, zanim wznieśli własne kościoły. Katolicy podlegali przed 1945 rokiem parafii w Górze Pomorskiej. Po wojnie kościół przejęli katolicy. Kościół ewangelicki był dziełem rodziny von Jannewitz, czyli Janowskich, tutejszych dziedziców. Rejestr poboru królewskiego z 1570 roku liczy w Bolszewie cztery zrzebia, czyli działy gruntu, i wymienia jako płacących dwóch szlachciców, Jarosława i Jozuego z Bolszewa, którzy trzymali też sąsiednie Orle; od karczmy, „w tym roku pierwszy raz zbudowanej”, podatku jeszcze nie pobrano, a wpisano dwie sieci, tartak i jednego zagrodnika. Czy chodzi o tego samego Jozuego, którego późniejsze źródła nazywają Janowskim, rejestr nie rozstrzyga. Jako rok fundacji podaje się 1580. Schultz uważał Bolszewo za fundację od początku ewangelicką. Wizytacja biskupa Hieronima Rozrażewskiego z lat osiemdziesiątych XVI wieku zapisała po łacinie: „Non ita pridem scilicet anno praeterito hic dominus ecclesiam construxit ligneam” — niedawno, mianowicie w roku ubiegłym, …
Źródła zewnętrzne
- Uwe Kerntopf, pom-wpru.kerntopf.com — orte/bohlschau.htm — genealogia
- Bolszewo — Wikipedia — encyklopedia
- bolszewo.pijarzy.pl — Bolszewo — źródło online
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907 — źródło drukowane
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921) — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1 — monografia
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 398, 415, 417 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 446 — źródło drukowane
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 636 (s. 25), nr 1395 (s. 136–137), nr 1396 (s. 137) — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 167, pozycja 27 — źródło drukowane
- S. Ramułt, „Statystyka ludności kaszubskiej”, Kraków 1899 — źródło drukowane
- T. Schwengel, „Apparatus pro annalibus Olivensibus” (1749), wyd. B. Czapla, Fontes TNT XVI–XIX, Toruń 1912–1915 — źródło drukowane
- „Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym”, t. XI: Prusy Królewskie, cz. I, wyd. I. T. Baranowski, Źródła Dziejowe t. XXIII, Warszawa 1911 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 38 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 134, 222, 284; t. 2, s. 623, 673; t. 3, s. 689, 708, 954; t. 4, s. 1117, 1212; t. 5, s. 1345, 1522; t. 6, s. 1569, 1705; t. 7, s. 1936 — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Königsberg), 15 października 1897 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Tag” (Berlin), 9 czerwca 1911 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912 — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 123–124 — wykaz duchownych
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 142, 156, 160, 169, 207–208 — monografia
- „Visitationes archidiaconatus Pomeraniae Hieronymo Rozrażewski Vladislaviensi et Pomeraniae episcopo factae”, wyd. S. Kujot, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu I–III, Toruń 1897–1899, s. 15, 25, 106, 108 i 193 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.