Lipusz — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Ewangelicy Lipusza (po niemiecku Lippusch) i okolicy należeli początkowo do parafii w Kościerzynie. Dwa razy tutejsza gmina sądziła, że jest u celu, i dwa razy na próżno; dopiero gdy na początku 1864 roku sprawą zajął się zarząd kościerskiego Towarzystwa Gustawa Adolfa, budowa ruszyła. Ówczesny właściciel Lipusza darował plac pod kościół i pod cmentarz, kamień węgielny położono 8 maja 1864 roku, a świątynię poświęcono jeszcze tej samej jesieni; przez trzy poprzednie lata nabożeństwa odprawiano co cztery tygodnie w izbie szkolnej. Powstanie samodzielnej parafii Benedykt Reszka datuje na rok 1868. Kościół stanął murowany, w formach gotyckich, z apsydą i schodkowym szczytem zachodnim, na którym zawieszono początkowo dwa dzwony. 📌 Wieżę poświęcono dopiero 16 maja 1884 roku — i tę właśnie datę tabela statystyczna Agathona Harnocha wpisuje jako poświęcenie świątyni, choć jego własny opis odnosi ją do wieży. 🟡 Zapisy miejscowe podają przy budowie jeszcze rok 1865. Harnoch notuje przy tej parafii, prowadzonej jako „Lippusch” w diecezji Pr. Stargard-Berent na stronie 456, 450 dusz, 26 chrztów, jeden ślub, trzynaście pogrzebów i około dwustu pięćdziesięciu komunikantów, a posadę pastorską wykazuje jako jeszcze nieobsadzoną; cmentarze parafii wymienia dwa — w Lipuszu i w Dziemianach. Zasięg wspólnoty widać w spisach: w wykazie z 1885 roku Lipusz stoi w rubryce parafii ewangelickiej przy Gladau, Borromz, Englershütte i obwodzie leśnym Grünthal, a w wykazie z 1 grudnia 1910 roku — przy D…