Niedamowo — cmentarz ewangelicki
Niedamowo
- Rok powstania
- 1824
- Powiat
- kościerski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz ewangelicki w Niedamowie jest najmniejszy w gminie Kościerzyna — zajmuje zaledwie 0,02 hektara — i zarazem jednym z najlepiej zachowanych. Leży poza wsią, na wzniesieniu na półwyspie jeziora Gatno; prowadziła do niego aleja drzew wśród łąk, dziś cały teren pokrywa las. Otacza go kwadratowy wał kamienny, stan grobów jest dobry, a teren zadbany. Niedamowo leżało w powiecie kościerskim (Kreis Berent) Prus Zachodnich, w rejencji gdańskiej, i miało starą metrykę kościelną. Pod nazwą Nedemio wieś występuje w dokumencie datowanym na 29 czerwca 1295 roku. Książę Mściwój miał w nim potwierdzić, że komes Marsuwiusz z Niedamowa podarował cystersom w Byszewie należącą do niego połowę jeziora Sitno. Dokument jest fałszerstwem, sporządzonym zapewne w XIV wieku i opatrzonym datą przypadającą pół roku po śmierci księcia. Heinrich Schuch uznał jednak, że sama darowizna mogła się rzeczywiście odbyć. Wizytacja archidiakonatu pomorskiego, przeprowadzona z ramienia biskupa Hieronima Rozrażewskiego około 1583 roku, zapisała wieś pod dawną nazwą Jadamowo i zostawiła jeden z najkrótszych zapisów całego źródła: „Kościół sprofanowany. Niech Pan zlituje się nad swoją winnicą!” W drugim miejscu wizytator jest konkretniejszy: wieś dziedziczna Achacego Jackowskiego, kościół drewniany, pan wsi „zagorzały heretyk”, który wcześniej utrzymywał własnego głosiciela innej wiary, a teraz już nie. Samego właściciela nie zastano, a jego zastępca nie dopuścił do wizytacji. W dekretach powizytacyjnych zapi…
Źródła zewnętrzne
- Cmentarze ewangelickie — Gmina Kościerzyna — wykaz gminny
- Zabytki nieruchome — Gmina Kościerzyna (gminna ewidencja zabytków) — ewidencja zabytków
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, GUS, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921) — zrodlo drukowane / statystyka urzedowa
- Gemeindelexikon … Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis z 1 XII 1910) — zrodlo drukowane / statystyka urzedowa
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, spis powszechny z 1 XII 1910, Provinz Westpreußen, Kreis Berent — źródło drukowane
- wykaz cmentarzy ewangelickich Gminy Kościerzyna — źródło drukowane
- gminna ewidencja zabytków — źródło drukowane
- „Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej”, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921) — źródło drukowane
- Gemeindelexikon 1912. — źródło drukowane
- T. Hinc, „Zapomniane cmentarze ewangelickie na terenie gminy Kościerzyna”, Kościerzyna 2010 — monografia
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 94 (s. 5), nr 1190 (s. 78) — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 19, pozycja 182 — źródło drukowane
- H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 68, 130 — źródło drukowane
- H. Schuch, „Nachweis über den adligen Grundbesitz und dessen Vertheilung in den Kreisen Berent und Karthaus im Jahre 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 30 (1892), s. 61 — źródło drukowane
- „Handbuch des Grundbesitzes in Westpreussen”, Danzig 1891, s. 6 — źródło drukowane
- „Westpreussisches Güter-Adressbuch”, Stettin 1903, s. 6 — źródło drukowane
- E. Seyfert (oprac.), „Güter-Adreßbuch für die Provinz Westpreußen” (Niekammer's Güter-Adreßbücher, t. II), wyd. 2, Leipzig 1912, s. 6 — źródło drukowane
- Wykaz imienny nieruchomości ziemskich przeznaczonych do przymusowego wykupu, Dz.U. 1929 nr 9 poz. 74, pozycja 15 — źródło drukowane
- „Pomorski Dziennik Wojewódzki” 1935, nr 5 — źródło drukowane
- „Księga adresowa Polski (wraz z w. m. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa”, Warszawa 1928, s. 1190 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 43 — źródło drukowane
- „Berenter Kreisbote” nr 16 (2012), s. 6 (przedruk szkicu nr 11 i wykazu napisów z książki T. Hinca, s. 90) — źródło drukowane
- G. Borchers, „»Kulturelle Momentaufnahme« aus fernen Zeiten: Niedamowo, Kreis Berent”, „Berenter Kreisbote” nr 18 (2015), s. 16 — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 152–153, 213 — monografia
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.