Szpon — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Szpon, po niemiecku Spohn, to kaszubska wieś powiatu kościerskiego, przed 1945 rokiem w Kreis Berent. Od 1874 roku należała do okręgu urzędowego Alt Grabau, przemianowanego w 1940 roku na okręg Neukrug; istniał tu także obwód leśny o tej samej nazwie. Okolica była rdzennie kaszubska i katolicka — parafia katolicka mieściła się w Grabowie Kościerskim — a ewangelicy stanowili mniejszość: niemieckich kolonistów osiadłych w pobliżu huty szkła i smoły. Spis z 1885 roku wykazał tu 132 mieszkańców, po połowie mężczyzn i kobiet, mieszkających w dziewiętnastu domach: 89 ewangelików i 43 katolików. 📌 Przynależność parafialną rozstrzyga ten sam wykaz gmin: przy tej wsi stoi parafia ewangelicka w Szymbarku (Schönberg), katolicka w Grabowie Kościerskim. Wskazywana gdzie indziej Kościerzyna nie ma w spisie oparcia. Ćwierć wieku później, w 1910 roku, wieś liczyła 204 osoby, a liczba ewangelików pozostała ta sama — 89, przy 101 mówiących po niemiecku i 103 po polsku. 📌 Powtórzenie tej liczby nie jest śladem przepisania starszego odczytu: wiersz z 1910 roku, pozycja 102 wykazu powiatu, ma własny komplet danych — 270 hektarów, 23 domy mieszkalne, 29 gospodarstw domowych — i różni się od wiersza z 1885 roku, pozycji 97 na stronie 42, we wszystkim poza tą jedną liczbą. 📌 Cmentarz jest dziś jedynym materialnym śladem tej społeczności. Leży w północno-zachodniej części wsi, poza zabudowaniami, przy drodze gruntowej do Połęczyna, i w ewidencji konserwatorskiej gminy Nowa Karczma figuruje pod pozy…