Ryzowie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Ryzowie to przysiółek pod Skórczem, po niemiecku Skurz, na Kociewiu w powiecie starogardzkim. Tutejszy cmentarz służył ewangelickiej mniejszości miasta — luteranom i ewangelikom unijnym; mennonici, z którymi bywają myleni, osiedlali się nad dolną Wisłą, a nie na kociewskiej wysoczyźnie. Skórcz był miastem w większości polskim i katolickim: w 1867 roku na 1318 katolików przypadało tu 348 protestantów i 35 Żydów, w większości niemieckojęzycznych. Już w 1833 roku superintendent z Preußisch Stargard zabiegał o utworzenie osobnej parafii ewangelickiej dla Skórcza i okolicy. Cmentarz powstał około 1846 roku i był czynny do 1945 roku; 🟡 datowanie warto sprawdzić w karcie ewidencyjnej, bo pokrywa się z datą utworzenia parafii. Po wysiedleniu ludności niemieckiej w 1945 roku miejsce opustoszało i zarosło. W ostatnich latach teren uporządkowano z inicjatywy radnego Gerarda Reimusa, przy pomocy wójta gminy Skórcz Sławomira Czechowskiego: odsłonięto nagrobki spod piachu, wycięto zarośla, ustawiono tablicę pamiątkową. Wiosną cmentarz pokrywają niebieskie dywany cebulicy syberyjskiej. Obiekt figuruje w ewidencji zabytków, z własną kartą cmentarza. *Źródła: wojewódzka i gminna ewidencja zabytków; karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa.*