Wielka Słońca — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Wielka Słońca (po niemiecku Groß Schlanz) to wieś kociewska o średniowiecznej metryce — pierwsza wzmianka pochodzi z 1245 roku, gdy stał tu gród Świętopełka. Przed 1945 rokiem należała do powiatu tczewskiego (Kreis Dirschau) w rejencji gdańskiej prowincji Prusy Zachodnie, a w latach 1920–1939 leżała w granicach II Rzeczypospolitej, w województwie pomorskim. 📌 Dawna nazwa polska brzmiała „Słońca polska” — w odróżnieniu od sąsiedniej Małej Słońcy, którą indeks wizytacji archidiakonatu pomorskiego notuje jako „Słońca niemiecka”. Rozróżnienie zapisane w szesnastym stuleciu zgadza się z tym, co widać w liczbach trzysta lat później. Mieszkali tu przede wszystkim polscy katolicy, należący do parafii rzymskokatolickiej w Subkowach (Subkau). Ewangelicy — w większości Niemcy, potomkowie kolonistów — byli garstką i widać to w liczbach: spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazał we wsi 193 mieszkańców, z czego 168 katolików i tylko 25 ewangelików (Gemeindelexikon dla prowincji Prusy Zachodnie, powiat Dirschau, strona 28, pozycja 8). Meyers Gazetteer podaje dla czasu około 1900 roku 173 mieszkańców, ale bez rozbicia na wyznania. Własnej świątyni ta garstka nie miała — należała do parafii ewangelickiej w Rudnie (Kirchspiel Rauden), tak samo jak sąsiednie wsie nadwiślańskie. Byli to protestanci Kościoła krajowego, luteranie i unijni; mennonici, z którymi bywają myleni, osiedlali się na Żuławach, po drugiej stronie Wisły. Pozostał po nich wiejski cmentarz ewangelicki, ujęty w wojewódzk…