Sobowidz — cmentarz ewangelicki
Sobbowitz
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Sobowidz — po niemiecku Sobbowitz — miał własną parafię ewangelicką, własny kościół i własną szkołę. Cmentarz leży przy dawnej świątyni ewangelickiej i jest dziś rzymskokatolickim cmentarzem przykościelnym. W Sobowidzu stał zamek. Krzyżacy wznieśli tu warownię, która przy końcu ich panowania zaginęła — opisał to ksiądz Jakub Fankidejski. W Sobowidzu wystawiono 24 czerwca 1432 roku dokument: wielki mistrz Paul von Rußdorf nadał w nim gdańskim marynarzom plac na Nowej Grobli pod budowę kaplicy i przytułku dla chorych, wraz z rozporządzeniami o ich urządzeniu. Odpis z piętnastego wieku przechowuje archiwum miasta Gdańska, drugi — archiwum państwowe w Królewcu. Sam zamek rozebrali w znacznej części gdańszczanie w 1459 roku, wracając z nieudanej wyprawy ku Kiszewie, a około 1512 roku wojewoda pomorski Jerzy Bażyński zaczął stawiać na tym miejscu nowy dom. Theodor Hirsch datuje zniszczenie zamku na koniec marca 1454 roku, kiedy zdobyło go pospolite ruszenie Jona von der Jena z posiłkami gdańskimi. Za czasów polskich mieszkali w Sobowidzu starostowie niegrodowi, którzy w siedemnastym wieku utrzymywali osobną kaplicę, na tyle obszerną, że w aktach urzędowych bywa nazywana kościołem; późniejszych wiadomości o niej brak. Pierwszy kościół ewangelicki poświęcono tu 2 marca 1789 roku. Był to budynek dwukondygnacyjny: na górze sala nabożeństw, na dole mieszkanie duchownego i szkoła. W topografii Goldbecka, drukowanej w latach 1788–1789, przy królewskim folwarku Sobowidz, siedzibie urzędu…
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- cmentarz ewangelicki przykościelny, ob. rzymskokatolicki — Zabytek.pl — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen", Neidenburg 1890 — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 206 — źródło drukowane
- P. Simson, „Geschichte der Stadt Danzig”, Bd. 4: Urkunden — źródło drukowane
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- J. F. Goldbeck, „Volständige Topographie des Königreichs Preussen”, cz. 2: „Topographie von West-Preussen”, Marienwerder 1789, s. 211 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 61, pozycja 306 — źródło drukowane
- Th. Hirsch, „Geschichte des Karthauser Kreises bis zum Aufhören der Ordensherrschaft”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 6 (1882), s. 106 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 22 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.