Olszanka — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Olszanka, po kaszubsku Olszônkô, po niemiecku Ellerbruch, leży na południowym skraju Wyżyny Gdańskiej, w gminie Przywidz. Własnego kościoła ani kaplicy wieś nie miała; cmentarz ewangelicki jest ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków pod pozycją 102. Do rejestru zabytków województwa pomorskiego cmentarz nie jest wpisany: wykaz Narodowego Instytutu Dziedzictwa według stanu na 30 czerwca 2026 roku wymienia z gminy Przywidz jedynie kościół w Przywidzu. Olszanka należy do osad, które w XVII i XVIII wieku wyrosły w lasach starostw skarszewskiego i kościerskiego z bud węglarzy, wapienników i potażników, smolarzy oraz warzelników ługu mydlanego. John Muhl zalicza wieś do dwunastu takich osad hutniczych Wyżyny Gdańskiej i wywodzi jej nazwę od olszowego bagna (Erlenbruch). W 1772 roku była wsią urzędu domenalnego w Skarszewach, dawnego starostwa: sześć włók chełmińskich ziemi i sześć i pół włóki zarośli, gleba bardzo słaba; sześciu gburów płaciło 123,30 talara czynszu domenalnego i 12 talarów kontrybucji, a mieszkający tu komornicy — 6,60 talara pogłównego. Dawnych kontraktów nie okazano, bo ich nie było. Słownik geograficzny podaje, że przy zajęciu pruskim w 1772 roku wszyscy tutejsi osadnicy — sześciu gburów i siedmiu zagrodników — byli ewangelikami, a wieś liczy na siedem gburstw, jedenaście zagród i 724,56 morgi. Uwłaszczenie przyszło 29 czerwca 1819 roku: siedmiu gospodarzy — Andreas, Michel, Erdmann i Johann Siegowie, Johann Kindel oraz spadkobiercy Daniela Klatta i Adama Knorr…