Skrzeszewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Skrzeszewo, po niemiecku Krissau, leży w gminie Żukowo; przed 1945 rokiem należało do powiatu kartuskiego. Meyers notuje tu około 1905 roku wieś z majątkiem, liczącą 783 mieszkańców, z urzędem stanu cywilnego i obwodem urzędowym w Przyjaźni oraz sądem w Kartuzach. 📌 Warstwa ewangelicka ma tu konkretny początek. Około 1820 roku Georg von Kleist, właściciel dóbr w Przyjaźni, nabył tutejsze folwarki i sprowadził grupę osadników ewangelickich. Przez następne dziesięciolecia katolicy i ewangelicy żyli w jednej wsi. Liczby, które to pokazują, brzmią tak: w 1869 roku Skrzeszewo Szlacheckie miało 439 mieszkańców w 41 domach — 281 katolików i 158 ewangelików — a w 1885 roku 463 mieszkańców; cała gmina, złożona ze Skrzeszewa Szlacheckiego i Królewskiego oraz Krowiej Łąki, liczyła wtedy 734 osoby, w tym 154 ewangelików. 🟡 Przypisywano je dotąd Słownikowi geograficznemu, ale nasz wypis z hasła „Skrzeszewo Szlacheckie” ich nie zawiera — podaje wyłącznie dane majątkowe i przywilej lokacyjny z 1349 roku. Do sprawdzenia w pełnym haśle. ⚠ Zwraca uwagę, że wieś sama miała w 1869 roku więcej ewangelików (158) niż cała trzywioskowa gmina w 1885 (154) — jedno z tych dwóch odczytań musi być błędne. Własnego kościoła ani kaplicy ewangelicy tu nie postawili; został po nich tylko cmentarz. Założono go w drugiej połowie XIX wieku, na działkach 335, 336 i 628. Dziś służy jako cmentarz parafialny rzymskokatolicki i figuruje w gminnej ewidencji zabytków — z kartą z 2015 roku i ochroną przez plan miejsc…