Puck — kościół ewangelicki Świętej Trójcy (1845–1956, dawna enklawa luterańska)
Putzig
- Rok powstania
- 1845
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- pucki
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Dawny ewangelicki kościół Świętej Trójcy w Pucku — świątynia, której już nie ma. Stała przy dawnym zamku, na skraju miasta powiatowego rejencji gdańskiej, od dawna mieszanego wyznaniowo. Puck bywał zastawem, co sprzyjało przenikaniu nauki ewangelickiej z Gdańska: miasto było w gdańskim zastawie w latach 1491–1545, a przejściowo zarządzał puckim starostwem Reinhold Krockow, zwolennik wyznania reformowanego. Paul Simson przytacza dokument, w którym król Kazimierz przyznaje, że pożyczył od Gdańska pięć tysięcy guldenów węgierskich i zapisuje Gdańskowi w zamian obszar pucki wraz z zamkiem i miastem. W czasie wojny wojska gdańskie zajęły Bytów i Człuchów, a długo stały też w Tczewie, Gniewie i właśnie w Pucku. Okolica miała przy tym własną odmianę kaszubszczyzny: Tetzner notuje, że mieszkańców wsi Swarzewo i sąsiednich osad na północ od Pucka nazywano *Bellezerami*, bo mówili *bel* tam, gdzie inni mówili *bewl*. Sama fara świętych Piotra i Pawła w latach 1556–1589 znajdowała się przejściowo w rękach luteranów: spis tutejszych duchownych notuje pod rokiem 1556 „niemieckiego predykanta przy kościele parafialnym”, w latach siedemdziesiątych XVI wieku magistra Petera Lysandra, dawnego kapelana polowego, a dopiero od 1589 roku znów dziekanów katolickich. W 1556 roku przy puckiej farze działał „niemiecki predykant” Andrzej (Andres), którego wierni obdarowywali zapisami; gdy oficjał malborski oddał parafię w zarząd swemu namiestnikowi, rada miasta jako patron kościoła zażądała, by obok…
Źródła zewnętrzne
- Bär M., Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen, Danzig 1908 — inwentarz archiwalny (1908)
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, rozdz. „Die evangelische Gemeinde in Putzig” — źródło drukowane
- Wikipedia — Zamek w Pucku — kwerenda webowa (parafie miejskie)
- fotopolska — Puck, fot. lotnicza 1943 — kwerenda webowa (parafie miejskie)
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907 — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IX, hasło „Puck” — źródło drukowane
- Visitationes archidiaconatus Pomeraniae Hieronymo Rozrażewski Vladislaviensi et Pomeraniae episcopo factae, „Fontes” TNT, zeszyt 1 i 3
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej”, Pelplin 1880 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen. Auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen, Berlin 1887 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. I”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 84 (2005), streszczenie księgi G20b (wizytacja 1686–1687) — repertorium archiwalne
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- F. Schultz, „Geschichte der Kreise Neustadt und Putzig”, Danzig 1907, s. 121, 204, 206, 215, 216, 217, 218, 219, 223, 224, 225, 228, 339, 342, 344, 345 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 453 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 40 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 5, 161, 224; t. 3, s. 861; t. 4, s. 1060; t. 5, s. 1309, 1474, 1477; t. 6, s. 1599; t. 7, s. 1845, 1917 — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen”, 18 stycznia 1821 roku, s. 12 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Allgemeine preußische Staats-Zeitung” (Berlin), 9 grudnia 1837 roku, s. 1 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 1 marca 1879 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 6 października 1881 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Ostpreußische Zeitung” (Königsberg), 6 listopada 1897 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 19 grudnia 1920 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1, 1999, s. 61 — artykuł naukowy
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 132 — wykaz duchownych
- „Heimatblatt für die Kreise Neustadt, Putzig, Halbinsel Hela”, nr 28 (2008), s. 8–10 (relacja R. Braunschweig z 1951 roku; nota redakcji; U. Schröder) (Martin-Opitz-Bibliothek, Herne, zbiory cyfrowe) — czasopismo
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 15 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.