Bądze — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Bądze, po niemiecku Bensee, leży na Powiślu, w gminie Stary Dzierzgoń w powiecie sztumskim. Przed 1945 rokiem wieś należała do powiatu morąskiego w rejencji królewieckiej, w prowincji Prusy Wschodnie. Wzmiankowano ją w 1294 roku, w Puszczy Pruskiej nad jeziorem zapisywanym w źródłach niemieckich jako Bansee. Zawsze była mała: w 1858 roku liczyła 15 domów i 112 mieszkańców, a w 1939 — 32 gospodarstwa i 124 mieszkańców. Mieszkali tu ewangelicy wyznania luterańskiego, jak w całej tej części Prus Wschodnich, i to im służył cmentarz. 🟡 Przynależność parafialna wsi pozostaje nierozstrzygnięta. Bensee nie występuje wśród dwunastu parafii powiatu morąskiego i pasłęckiego opisanych w inwentarzu zabytków Oberlandu Adolfa Boettichera, a pruskie wykazy gmin, w których dałoby się je znaleźć, obejmują inne obszary: wykaz z 1885 roku siedemnaście powiatów Prus Zachodnich, a wykaz z 1898 roku wyłącznie prowincję Pomorze. Sam cmentarz opisuje gminna ewidencja zabytków: leży po południowej stronie brukowanej drogi z Bądzy do Jerzwałdu, zajmuje dziesięć arów i pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Po 1945 roku ludność niemiecka uciekła bądź została wysiedlona, a cmentarz opuszczono. 🟡 Zapis, że jest to dziś nieużytek, nie ma jeszcze oparcia w źródle i wymaga sprawdzenia w terenie. *Źródło: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie).*