Gronajny — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Gronajnach założono w drugiej połowie XIX wieku naprzeciw dawnego folwarku, na prostokątnej działce o powierzchni 0,11 hektara. Większość nagrobków usunięto podczas prac porządkowych po 1962 roku; zachowały się nieliczne ich fragmenty, w bardzo złym stanie. Czytelne pozostaje przede wszystkim samo założenie przestrzenne wraz z układem zieleni — młodsze drzewa pochodzą z późniejszych nasadzeń. W gminnej ewidencji zabytków obiekt figuruje pod pozycją 130, na działce 48. Gronajny, po niemiecku Grünhagen, mają zespół folwarczny z XIX i początku XX wieku, położony w północnej części wsi, po wschodniej stronie drogi wiejskiej. Leżą na Powiślu; w czasach pruskich należały do powiatu sztumskiego. Ewangelicy byli w okolicy Losendorf, dzisiejszej Łozy, w 1564 roku, a ich główny ośrodek stanowił Schroop. Szwedzi, którzy w 1633 roku umocnili tę okolicę, doprowadzili do ukonstytuowania się gminy ewangelickiej. Nabożeństwa odprawiano do 1637 roku w kościele parafialnym w Schroop, potem — za szwedzkim pośrednictwem — wolno je było przenieść do Losendorf, dokąd przeprowadził się także duchowny. Zbierano się w spichlerzu miejscowego wolnego sołtysa Michaela Kinda, a gdy spichlerz spłonął, gmina otrzymała 4 listopada 1677 roku przywilej religijny od króla polskiego, przebywającego wówczas w Gdańsku. W 1678 roku stanął ubogi, kryty słomą kościółek z muru pruskiego, bez wieży i bez dzwonów. Do 1772 roku tutejszy duchowny nie miał pełnych praw proboszcza — chrzcić i udzie…