Gronajny — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Gronajny na Powiślu należały w czasach pruskich do powiatu sztumskiego i były wsią mieszaną wyznaniowo. Spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku naliczył tu 300 mieszkańców: 190 katolików, 109 ewangelików i jedną osobę innego wyznania chrześcijańskiego. Katolicy chodzili do kościoła w Deutsch Damerau, ewangelicy — do Lozendorf, a we wsi działała szkoła podlegająca tamtejszej parafii ewangelickiej. Sama parafia lozendorfska wyrosła z wojny. Ewangelicy byli w tej okolicy już w 1564 roku, a ich główny ośrodek stanowił Schropp; dopiero jednak Szwedzi, którzy w 1633 roku umocnili tutejsze pozycje, doprowadzili do ukonstytuowania się gminy. Nabożeństwa odprawiano do 1637 roku w kościele parafialnym w Schroop, potem — za szwedzkim pośrednictwem — wolno je było przenieść do Lozendorf, dokąd przeniósł się także duchowny. Zbierano się w spichlerzu miejscowego wolnego gospodarza Michaela Rinta, a gdy ten spłonął, gmina otrzymała 4 listopada 1677 roku przywilej religijny od króla polskiego, przebywającego wówczas w Gdańsku. W 1678 roku stanął ubogi, kryty słomą kościółek z muru pruskiego, bez wieży i bez dzwonów; służył równe dwieście lat. 📌 Do 1772 roku tutejszy duchowny nie miał pełnych praw proboszcza — chrzcić i udzielać ślubów mógł wyłącznie jako zastępca proboszcza katolickiego i za jego zgodą, czego dowodzi zezwolenie zachowane w starej księdze kościelnej. Stary kościół rozebrano 10 maja 1878 roku i tego samego dnia poświęcono nowy, murowany, gotycki, ze smukłą wieżą i trzema dzwona…