Przezmark — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Przezmark, po niemiecku Preußisch Mark, leżał w powiecie morąskim, w prowincji Prusy Wschodnie, na wyżynie Powiśla. Słownik geograficzny podaje dla niego także dawną polską nazwę Pruski Targ i wyjaśnia jej rodowód: wieś była pierwotnie targowiskiem, w dokumentach zwanym forum Prathenicum. W oznaczone dni zjeżdżali się tu ludność i kupcy z okolicy. W XIX wieku istniała tu domena królewska o obszarze 816 hektarów. Miejscowość znana jest z ruin zamku krzyżackiego na półwyspie Wielkiego Jeziora. Wzniesiono go około 1300 roku i rozbudowano w XV wieku; zamek i baszta mają własne wpisy do rejestru zabytków pod numerem 227. Tutejsi ewangelicy mieli ceglany kościół z przylegającym cmentarzem; według Harnocha wzniesiono go w 1821 roku. Karty ewidencyjne zabytku w zasobie Narodowego Instytutu Dziedzictwa (karta zielona z wpisem z 1966 roku i późniejsza karta biała) określają kościół jako neogotycki: salowy, na rzucie prostokąta, ze schodkowym szczytem ozdobionym sterczynami i z ostrołukowym portalem. Harnoch dodaje, że do 1821 roku nabożeństwa odprawiano w nieistniejącej dziś kaplicy zamkowej. Własnej parafii w XIX wieku ewangelicy nie mieli: według Harnocha dawną parafię w Przezmarku połączono w 1635 roku z parafią w Liebwalde, czyli w Lubochowie, bo tutejszy pastor nie miał z czego się utrzymać, a Słownik geograficzny wymienia Przezmark jako filię parafii w Liebwalde. Po 1945 roku kościół przejęli katolicy i nadali mu wezwanie Matki Bożej Królowej Świata, a dawny cmentarz ewangelick…