Przezmark — dawny kościół ewangelicki (Preußisch Mark)
Preußisch Mark
- Rok powstania
- 1821
- Powiat
- sztumski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Kościół w Przezmarku, po niemiecku Preußisch Mark, w gminie Stary Dzierzgoń, wzniesiono w 1821 roku dla ewangelików. Tę datę podaje Agathon Harnoch w 1890 roku, powołując się na akta budowy w archiwum parafialnym, i tę samą notuje rejestr zabytków. Kościół postawiono na drugim przedzamczu dawnego zamku krzyżackiego, a za dzwonnicę służyła mu baszta przedzamcza, oddalona według Harnocha o około 150 kroków. Budulcem kościoła były między innymi cegły z rozbieranych murów pobliskiego zamku krzyżackiego. Wcześniej nabożeństwa odprawiano w kaplicy zamkowej, rozebranej przed 1890 rokiem. Boetticher rozpoznał w ruinach zamku, po stronie północno-wschodniej, małe pomieszczenie w murze z granitowym obramieniem drzwi i uznał je za zakrystię dawnego kościoła zamkowego. Kościół w Przezmarku był kościołem filialnym ewangelickiej parafii w Lubochowie, po niemiecku Liebwalde: od 1635 roku tamtejszy kościół był macierzystym dla dotąd samodzielnego Przezmarku. Słownik geograficzny w wykazie parafii ewangelickich powiatu morąskiego notuje „Liebwalde z filią Przezmark”. Harnoch wyjaśnia, że obecna parafia powstała z dwóch dawnych, a oba kościoły pochodziły z czasów przedreformacyjnych; 24 maja 1584 roku pastorowi z Przezmarku polecono wprowadzić na urząd pastora w Lubochowie. Połączono je w 1635 roku, bo pastor w Przezmarku nie miał z czego się utrzymać. Ankieta dla pruskiego konserwatora zabytków, zachowana w aktach z lat 1855–1859, opisuje kościół w Przezmarku jako filialny, pod patronatem k…
Źródła zewnętrzne
- mpzp.igeomap.pl — strona internetowa
- zabytek.pl — strona internetowa
- pl.wikipedia.org — strona internetowa
- A. Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen, Neidenburg 1890, s. 173–174 (Liebwalde und Pr. Mark) i s. 416–417 (Pr. Mark, diecezja Elbląg — inna wieś) — źródło drukowane
- A. Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreußen, z. III: Das Oberland, wyd. 2, Königsberg 1898, s. 63–68 — inwentarz zabytków
- Zamek krzyżacki w Przezmarku — pl.wikipedia — encyklopedia
- Bildindex der Kunst & Architektur, obj20734584 — Przezmark (Elbląg), Katholische Kirche (fotografia dotyczy Przezmarku pod Elblągiem, nie tego kościoła) — katalog fotografii
- AP Olsztyn 42/367/0/-/389 „Preussisch Mark, evangelische Kirche” (1917–1939) — archiwalia
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 30, 89 — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 21 października 1915 roku, s. 9 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Archiwum Państwowe w Olsztynie, zesp. 42/367/0 (Urząd Konserwatora Zabytków Sztuki i Historii Prowincji Prus Wschodnich), sygn. 7 „Kunstdenkmähler im Kreis Mohrungen”, 1855–1859, skany 282–289 (szukajwarchiwach.gov.pl) — monografia
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.