Bytów — cmentarz (ewangelickie)
Evangelischer Friedhof Bütow (an der Bergkirche St. Georg) — nazwa niepewna
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Na wzgórzu świętego Jerzego, na południowy zachód od średniowiecznego Bytowa, w ówczesnym powiecie bytowskim w prowincji Pomorze, leżał cmentarz przykościelny. Początek dała mu kaplica z 1490 roku, ufundowana przez Gertrudę Blome. 📌 Był to jeden z dwóch historycznych cmentarzy ewangelickich miasta: wojewódzka ewidencja zabytków wykazuje obok niego drugi, przy dzisiejszych ulicach Miłej i Pochyłej. 📌 Dzieje tutejszego kościoła są opowieścią o świątyni, która przechodziła z rąk do rąk. Ksiądz Jakub Fankidejski zapisał, że kościół świętego Jerzego stał „niedaleko za miastem na cmentarzu” i jako prepozytura był zapewne połączony ze szpitalem. W XVI wieku, po przejściu miasta na luteranizm, świątynię zamieniono na stodołę — a w Niedzielę Palmową 1629 roku spaliło ją wojsko szwedzkie. Później luteranie odbudowali kościółek własnym staraniem, i gdy w 1637 roku oficjał pomorski Judycki domagał się jego zwrotu dla katolików, usilnie prosili, by im go zostawiono — i tak się stało. 🔴 Zdanie, jakoby gmina ewangelicka wzniosła tu kościół w połowie XVI wieku, z tą relacją się nie godzi: w tym samym stuleciu świątynia służyła za stodołę. Obecny budynek, zwany Bergkirche, pochodzi z 1675 roku — a więc z czasu po odbudowie — i remontowano go w 1843 roku. ⚠ Fankidejski, pisząc z pozycji katolickiej, używa o tych wydarzeniach języka polemicznego; powyżej podano same fakty z jego relacji. ⚠ Wspomniany przez niego „Belgard” to nie miasto Białogard, lecz Białogarda pod Lęborkiem — dawna stolica …
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- Bytów i historia jego nieistniejących cmentarzy — tourtheworldpl — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 231 — źródło drukowane
- „Nasze Pomorze. Rocznik Muzeum Zachodniokaszubskiego w Bytowie”, nr 20, Bytów 2019 — artykuł naukowy
- Paweł Szczepanik, „Park i wzgórze św. Jerzego w Bytowie w świetle wyników najnowszych badań archeologicznych”, [w:] „Nasze Pomorze. Rocznik Muzeum Zachodniokaszubskiego w Bytowie”, nr 20, Bytów 2019, s. 43–45, 62 — źródło drukowane
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 532 Bütow, wydanie 1870, druk 1877 (mapywig.org, kolekcja 025K_TK25) — reprodukcja jako rycina 2 w powyższym artykule — źródło drukowane
- Plan miasta Bytowa z 1906 roku, [za:] J. Chojecka (red.), „Plany miast w zasobie Archiwum Państwowego w Koszalinie”, Koszalin 2012, s. 29 — reprodukcja jako rycina 1 — źródło drukowane
- G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller, „Kreis Bütow”, Stettin 1938, tabl. 28 (plan miasta z około 1800 roku z podpisem „Die Berg Kirche”) — źródło drukowane
- Wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz Bytów miasto, pozycje 64 i 71 — źródło drukowane
- DOSSIER: weryfikacja atlasu — PARTIA 7 (pow. lęborski i bytowski), 15 czerwca 2026, wiersz CM-0444 — źródło drukowane
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 1870 (dawny 532) Bütow, wydanie Preußische Landesaufnahme 1877, pojedyncze uzupełnienia 1928 — źródło drukowane
- Plan miasta Bytowa z 1906 roku, [za:] J. Chojecka (red.), „Plany miast w zasobie Archiwum Państwowego w Koszalinie”, Koszalin 2012, s. 29 — reprodukcja jako rycina 1 w powyższym artykule — źródło drukowane
- Wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz Bytów miasto, pozycje 64 i 71 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.