Czarne — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Czarne, po niemiecku Hammerstein, było miastem w powiecie człuchowskim o wyjątkowo zmiennej przynależności: do lat 1919–1920 należało do Prus Zachodnich, w latach 1920–1938 do prowincji Marchia Graniczna Poznań–Prusy Zachodnie, a od 1 października 1938 roku do Pomorza. Kościelnie miasto długo nie było u siebie. Ksiądz Jakub Fankidejski zapisał, że przy nadaniu miastu przywilejów wielki mistrz Konrad von Jungingen złączył dwa kościoły i zastrzegł, iż parafialnym ma być kościół w Falkenwalde, a czarnieński tylko jego filią; miasto płaciło zresztą na tamten kościół co rok na Trzech Króli trzy złote i cztery funty wosku. Zależność odwrócono dopiero w 1617 roku, gdy arcybiskup Gębicki przyłączył Falkenwalde do Czarnego. Reformacja przeorała tę okolicę głęboko: Fankidejski liczy, że sama parafia czarnieńska utraciła pięć kościołów katolickich, między innymi w Domisławiu, Falkenwalde, Łozie i Gockowach. 📌 Tutejszy zbór powstał z wygnania z fary. W 1610 roku luteran usunięto z kościoła parafialnego i przez kilkadziesiąt lat odprawiali nabożeństwa na ratuszu. Własny zbór postawili dopiero w 1676 roku i odbudowywali go trzykrotnie — w 1716, 1755 i ostatni raz w 1819, kiedy nowy kościół poświęcono 30 maja pod patronatem magistratu. Poza nim miasto miało kościół katolicki i synagogę, a tutejsza parafia ewangelicka, licząca około 4390 dusz, należała do diecezji człuchowskiej. Większość mieszkańców była ewangelicka i liczby pokazują to przez cały wiek dziewiętnasty i dwudziesty. W 1868 …