Mosiny — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Mosiny, po niemiecku Mossin, po kaszubsku Mòsënë, to średniowieczna wieś królewska starostwa człuchowskiego — i wieś w większości ewangelicka. Dane z 1868 roku mówią o 614 mieszkańcach, w tym 443 ewangelikach i 164 katolikach, przy 67 domach i 152 budynkach. 📌 Mosiny były filią ewangelickiej parafii w Starym Gronowie i zarazem filią katolickiej parafii w Człuchowie — układ typowy dla wyznaniowego pogranicza Borów Tucholskich. Przynależność do parafii gronowskiej potwierdza Harnoch, wymieniając Mosiny wśród jej miejscowości szkolnych. 📌 Działała tu szkoła ewangelicka, do której chodziło także trzydzieścioro siedmioro dzieci katolickich — jedna z pięciu takich szkół, jakie Słownik wylicza przy parafii człuchowskiej. Podział wyznaniowy nie sięgał ławki szkolnej. ⚠ Gminna ewidencja zabytków prowadzi w Mosinach dwa osobne cmentarze: ewangelicki (pozycja 100) i katolicki (pozycja 102), a cmentarza przykościelnego nie zna wcale. Kościół we wsi był filią katolicką Człuchowa, więc nazwanie tutejszej nekropolii ewangelickiej „przykościelną” najpewniej skleja dwa różne obiekty — do rozstrzygnięcia. Cmentarz datowany jest na XVII wiek. Po 1945 roku ludność niemiecką wysiedlono; dziś obiekt jest nieczynny i opuszczony, zachowały się fragmenty nagrobków i starodrzew. 📌 Wątpliwość, czy ten cmentarz w ogóle istnieje, upada: krajowa ewidencja zabytków prowadzi go wprost jako cmentarz ewangelicki przykościelny z siedemnastego wieku, a jego współrzędne pokrywają się z naszymi. Gminna ewiden…