Nowe Gronowo — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Nowe Gronowo, po niemiecku Neu Grunau, leży w gminie Debrzno. Osadę wydzielono ze Starego Gronowa: samodzielna stała się w 1766 roku, w pełni w 1856. Samo Gronowo wzmiankowano po raz pierwszy w 1349 roku. Ewangelicy należeli do parafii w Gronowie, katolicy — do parafii w Debrznie. W 1370 roku król Kazimierz nadał Gronowo, „villam que appellari debet Grünow”, na prawie chełmińskim Andrzejowi z Tucholi, uposażając plebana czterema łanami. Kościół w Gronowie, według Harnocha najstarszy w okolicy, ufundowano przed 1657 rokiem. Przeszedł on w ręce ewangelików i ocalał, gdy na początku XVIII wieku, na mocy traktatów warszawskich, rozbierano tamtejsze zbory i domy modlitwy. Parafia obejmowała trzy kościoły macierzyste — w Gronowie, Batorowie (Battrow) i Myśligoszczy (Marienfelde) — a od 1722 roku obsługiwał je jeden duchowny z Gronowa. Parafia liczyła 5750 dusz i miała dwadzieścia jeden cmentarzy ewangelickich. Obecny murowany kościół w Gronowie, bez wieży, wzniesiono w 1802 roku. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał *Neu Grunau* jako wieś. Notował tu 79 domów mieszkalnych i 432 mieszkańców, w tym 342 ewangelików i 90 katolików. Ewangelicy należeli do parafii w Starym Gronowie; katolicy — do parafii w Debrznie; miejscowość miała własny okręg szkolny. Przed 1945 rokiem wieś nie należała do powiatu człuchowskiego, lecz do złotowskiego. Wykaz gmin, sporządzony po spisie z 1 grudnia 1885 roku, wymienia Neu Grunau wśród gmin wiejskich powiatu złotowskiego pod…