Olszanowo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz przykościelny w Olszanowie (Elsenau), założony w połowie XIX wieku — przy jednym z najstarszych kościołów ewangelickich powiatu. 🔴 Olszanowo było siedzibą parafii zbiorczej, jednej z największych w powiecie człuchowskim. Adolf Harnoch opisuje ją jako zespół pięciu gmin — Olszanowo, Raciniewo (Ruthenberg), Gockowo, Grodzisko (Rittersberg) i Bińcze (Bärenwalde) — wszystkie pod patronatem dworskim i, jak pisze, wszystkie małe, ubogie i daleko od siebie oddalone. Parafia liczyła 4537 dusz, dwadzieścia siedem miejscowości i trzynaście cmentarzy ewangelickich; nabożeństwa odprawiano na przemian co dwa tygodnie, a w Bińczu, gdzie mieszkało blisko tysiąc siedemset osób, co cztery. Odnotowano w niej 186 chrztów, 40 ślubów, 3000 komunikantów i 105 pogrzebów. 🔴 Krążąca liczba blisko stu dwudziestu miejscowości, przypisywana tej parafii około 1800 roku, nie ma oparcia w źródłach i jest czterokrotnie za wysoka. Skład parafii zmieniał się: Pakotulsko (Pogdanzig) odłączono w 1852 roku do Sąpolna, a Bińcze, w latach 1826–1852 filię Człuchowa, wtedy właśnie przyłączono. Ludność była tu przytłaczająco ewangelicka: w XIX wieku ponad dziewięćdziesiąt pięć procent, w pierwszej połowie XX — 86,5 procent. ⚠ Wykaz z 1 grudnia 1885 roku ma dla Olszanowa dwa wiersze, których nie wolno sumować. Gmina wiejska — strona 158, pozycja 24 — liczyła 184 mieszkańców, w tym 181 ewangelików i troje katolików. Obwód dworski — strona 162, pozycja 97 — liczył 124 mieszkańców: 116 ewangelików, czworo katol…