Stare Gronowo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Stare Gronowo, po niemiecku Grunau, było wsią średniowieczną — lokowano ją w 1370 roku — w dawnym powiecie człuchowskim. Do lat 1919–1920 powiat leżał w prowincji Prusy Zachodnie z rejencją w Kwidzynie, w latach 1920–1938 w Marchii Granicznej Poznań–Prusy Zachodnie z rejencją w Pile, a od 1 października 1938 roku w prowincji Pomorze. 🟡 Której rejencji podlegał po tej ostatniej zmianie, atlas rozstrzyga rozbieżnie. 📌 Stare Gronowo było siedzibą parafii ewangelickiej dla całej okolicy — wykaz gmin z 1885 roku podaje ją przy sześciu wsiach powiatu, a Harnoch liczy w niej 5750 dusz i wymienia dwadzieścia jeden cmentarzy ewangelickich w jej granicach, w tym w Bukowie, Myśligoszczy i Mosinach. Miejscowy kościół pod wezwaniem świętego Piotra i Pawła — wzniesiony w 1660 roku, gruntownie przebudowany w 1802, z trzydziestosześciometrową wieżą z 1860 roku — służył luteranom aż do 1945 roku dzięki przywilejowi królewskiemu. ⚠ Nie mógł przy tym „przejść w ręce ewangelików w okresie Reformacji”, jak dotąd zapisywano: powstał sto lat po niej, już jako świątynia ewangelicka. Prawa do niego nie odebrały luteranom ani dekrety królewskie, o które spór toczył się jeszcze w 1720 roku, ani zakaz nabożeństw luterańskich z 1736. Przewaga ewangelików utrzymała się do końca: w 1925 roku stanowili 82,2 procent mieszkańców, katolicy około siedemnastu. Po 1945 roku kościół i cmentarz przejął Kościół katolicki — świątynia jest dziś kościołem filialnym parafii w Debrznie. Obiektem tego wpisu jest dawny …