Przeręba — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Przeręba, po niemiecku Georgenhütte, była kolonią i osadą leśną (Forsthaus) w powiecie człuchowskim, w obrębie majątku rycerskiego Adlig Hammerstein, czyli Czarnego. W sprawach parafii katolickiej i urzędu stanu cywilnego osada podlegała Czarnemu. Powiat należał do prowincji Prusy Zachodnie z rejencją w Kwidzynie do 1919/1920 roku, potem do Marchii Granicznej Poznań–Prusy Zachodnie z rejencją w Pile. W prowincji Pomorze powiat znalazł się 1 października 1938 roku, z rejencją w Pile (Regierungsbezirk Grenzmark Posen-Westpreußen). Kościelnie osada należała do parafii ewangelickiej, którą Agathon Harnoch opisuje pod nazwą „Hammerstein und Wehnershof”: duchowny mieszkał w Czarnem, a w Międzyborzu (Wehnershof) stał kościół filialny pod patronatem tamtejszego dworu. Harnoch podaje, że nabożeństwa odprawiano w nim raz na kwartał. W Międzyborzu kościół filialny postawiło w 1818 roku kilku gospodarzy — wbrew sprzeciwowi pastora w Schönau, do którego parafii mieszkańcy Międzyborza dotąd należeli. Była to budowla drewniana, z wieżyczką o dwóch dzwonach. Parafia liczyła 4390 dusz. Przeręba miała w niej własne miejsce szkolne: Harnoch wymienia Georgenhütte w wykazie miejscowości szkolnych obok Czarnego, Hannsfelde, Falkenwalde i Wehnershof. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej notował w *Georgenhütte* siedem domów mieszkalnych i 146 mieszkańców, w tym 87 ewangelików i 59 katolików. W tym samym podręczniku zapisano, że miejscowość miała własny okręg szkolny. Zachowany …