Tuchomie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz przykościelny w Tuchomiu (Groß Tuchen) był czynny do 1945 roku; dziś jest cmentarzem poewangelickim. Leży na sztucznie usypanym wzgórzu — tak opisał go w 1858 roku Cramer, dodając, że w miejscowym podaniu wiązano ten nasyp kolejno z poganami, Polakami, husytami i Szwedami. Nasypów jest tu zresztą więcej: drugi, otoczony fosą, stoi na dawnym sołtysostwie, a resztki zamku rycerza Kazimierza, który w 1329 roku władał ziemią tuchomską i zamkiem Tuchom, kryje teren dawnego dworu. Tuchomie było po Reformacji jednym z ośrodków kaszubskiego luteranizmu ziemi bytowskiej i siedzibą samodzielnej parafii ewangelickiej z własnym kościołem, pod patronatem królewskim. Wykaz duchownych Pomorza pamięta czasy, gdy — jak zanotowano — nie było tu wiadomo o żadnym katolickim duchownym: służyli wtedy Marcin Gaßke, „wierny nauczyciel tej gminy” w 1604 roku, i David Faschina, który przyszedł z Budowa około 1616 roku, został z parafii usunięty i w 1642 roku przeniesiony do synodu słupskiego. Po jego odejściu wspólnota została bez duchownego aż do chwili, gdy ziemia lęborska i bytowska przeszły spod zwierzchności polskiej pod brandenburską; pod koniec XVII wieku obsadzono parafię na nowo, a w 1709 roku ordynowano w Lęborku rodowitego tuchomianina Andreasa Schoera, który służył tu do 1736 roku. Katolicy stanowili tu mniejszość — 59 osób na około 715 w połowie XIX wieku i 145 na 900 w 1933 roku — a od 1708 roku byli filią parafii w Niezabyszewie. Ich kościół filialny pod wezwaniem świętego Mi…