Sominy — drewniany kościół (obecnie Matki Boskiej Królowej Polski)
Sommin
- Rok powstania
- 1755
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Drewniany kościół w Sominach, dziś rzymskokatolicki kościół filialny pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski, wzniesiono jako ewangelicki. Stoi na niewielkim wzniesieniu we wschodniej części wsi. Od 19 marca 1960 roku figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A-155. Po 1945 roku świątynię przejął Kościół rzymskokatolicki. Nazwa wsi pochodzi od jeziora, wzmiankowanego w opisie granic z 1313 roku jako lacus Zomyn. Według inwentarza „Kreis Bütow” (1938, s. 251) osada istnieje od około 1600 roku, a w matrykule kościoła w Ugoszczy z 1607 roku nazwano ją „nową wioską” (neues Dörfchen) przy Sominie. Droga do samodzielności trwała ponad dwieście lat. W 1607 roku Sominy należały do parafii w Ugoszczy (tamże, s. 254). Po odebraniu tamtejszej świątyni ewangelicy zbierali się w domu ewangelickiego sołtysa. Duchowni z Bytowa chodzili do nich samotnie i pieszo, przez okolice opanowane przez katolików, a luteranie z Prus Królewskich szli na te nabożeństwa wiele mil. Gdy duchowny nie dotarł, kazanie odczytywał jeden z zebranych. 🟡 Johannes Siebke odnosi te zapiski kroniki parafii w Sominach do lat 1637–1657, gdy ziemia bytowska należała do Polski, i przypuszcza, że jeszcze przed 1657 rokiem wzniesiono tu własny kościółek. Zbór w Sominach odnotowuje zestawienie struktur wyznaniowych Rzeczypospolitej Bogumiła Szadego, choć nie zna go starsze zestawienie zborów Prus Królewskich. Od początku XVIII wieku do 1871 roku Sominy były filią Bytowa, co potwierdzają materiały do dziejów ludności pow…
Źródła zewnętrzne
- Kościół filialny pw. Matki Boskiej Królowej Polski w Sominach — Zabytek.pl (NID) — rejestr zabytków
- Sominy — kosciolydrewniane.pl — kwerenda internetowa
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XI, hasło „Studzienice / t. XI Sumin” — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI, hasło Sominy — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- B. Szady, „Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII w.”, Lublin 2010 — monografia (atlas wyznań)
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938 — inwentarz zabytków
- Film z 1928 roku z powiatu bytowskiego, ujęcia nr 9–13 serii „Bütow 1928”, udostępniony przez serwis buetow-pommern.info (Klaus-Dieter Kreplin) — film
- E. Bahr, „Das Amt Bütow und seine Ortschaften um das Jahr 1637”, „Baltische Studien” NF 53/1967, s. 48–61 — opracowanie źródłowe
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- J. Siebke, „Die Gegenreformation im Lande Bütow”, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Greifswaldzie, obrona 12 lipca 1939, druk Greifswald (⚠ warstwa faktograficzna oparta na archiwaliach i sprawdzalna; wykładnia „niemiecki = ewangelicki” to program z 1939 roku) — rozprawa naukowa
- „Kirchliches Amtsblatt des Evangelischen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1926, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044359) — urzędowy organ konsystorza
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 65–66 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XI, hasło „Suminy” — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1058 — źródło drukowane
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern”, cz. III, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 188 — inwentarz zabytków
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1058–1059 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 39–40 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 29 października 1895 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 25 kwietnia 1897 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 23 maja 1897 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 11 listopada 1900 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten” (Berlin), 25 listopada 1900 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger” (Berlin), 4 marca 1907 roku, s. 40 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- E. Winguth, „Die Verzeichnung der nichtstaatlichen Archive des Kreises Bütow nach dem Stand von 1939/40”, oprac. K.-D. Kreplin, H. T. Porada, D. Schleinert, „Baltische Studien” NF 86/2000, s. 115–143 — inwentarz archiwalny
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.