Białogarda — cmentarz ewangelicki
Belgard an der Leba (Belgard [Leba]); kasz. Biôłogarda
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- lęborski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Białogarda (po niemiecku Belgard an der Leba, po kaszubsku Biôłogarda) leży w dawnym powiecie lęborskim; do 1945 roku należała do tego powiatu (Kreis Lauenburg i. Pom.) w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Cmentarz ewangelicki otacza kościół, stojący na wzniesieniu w północnej części wsi przy drodze z Wicka do Lęborka. W źródłach brak daty założenia cmentarza; opis z 1784 roku mówi, że zmarłych grzebano w Białogardzie. W latach siedemdziesiątych XX wieku miejsce spoczynku przedwojennych mieszkańców całkowicie oczyszczono z nagrobków i płyt, przez co układ grobów jest nieczytelny; prace ziemne prowadzone później przy kościele odsłoniły znaczne ilości szczątków ludzkich. Na obszarze mniej więcej trzydziestu na dziewięćdziesiąt metrów rosną okazałe dęby i klony w nieregularnym układzie, a pod jednym z nich leżą nieliczne resztki dawnych grobów; teren jest zadbany. Cmentarz katolicki założono tuż po wojnie, a kościół przejęła rzymskokatolicka parafia świętego Jana Chrzciciela. Pierwsza wzmianka o Białogardzie pochodzi z 1209 roku; według Marka Drzewieckiego od 1229 roku była tu stolica księstwa białogardzkiego. Od XVI wieku ziemia lęborska przechodziła na luteranizm: sejm w Trzebiatowie przyjął go w 1534 roku, pierwszy ewangelicki duchowny objął tutejszą parafię w 1541 roku, a przez blisko sto lat służyło w niej dwóch — jeden niemiecki, drugi polski. W 1644 roku kościół zwrócono katolikom. Budowla niszczała, wieża stała pochylona, w końcu świątynia runęła. Wizytacja z …
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — Białogarda (Belgard), gmina Wicko — opracowanie regionalne
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, hasło „Białogarda” — źródło drukowane
- F. Schultz, „Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern”, Lauenburg i. Pom. 1912, sekcja „2. Białogarda (Belgard) — parafia macierzysta Łebienia” — źródło drukowane
- M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, pozycja 7 („Białogarda - Belgard”) i 134 („Pomnik poległych”) — opracowanie regionalne
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, s. 186, poz. 3 — źródło drukowane
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern, Lauenburg i. Pom. 1912 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für das Königreich Preussen, Provinz Pommern — spis powszechny z 2 grudnia 1895 roku — źródło drukowane
- Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku — źródło drukowane
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. I”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 84 (2005) — repertorium archiwalne
- „Documenta quae exstant de cultu religionis catholicae in districtibus Buetoviensi et Leoburgensi saeculo XVII restituto”, zebrał P. Panske, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu XV, Toruń 1907–1911 — edycja źródłowa
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1048 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 112 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II, Stettin 1912, hasło Labehn, s. 251 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.