Garczegorze — cmentarz ewangelicki
Garzigar
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- lęborski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Garczegorze, po niemiecku Garzigar, to duża osada dwanaście kilometrów na północ od Lęborka, w dawnym powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg in Pommern). Stary cmentarz ewangelicki, o wymiarach około 40×40 metrów, leży na wzniesieniu naprzeciwko kościoła. Wzgórze wzmocniono kamiennym murem, zachowanym w dobrym stanie; przy jego remoncie wykorzystano elementy nagrobne z cmentarza, który wcześniej całkowicie splantowano, a pojedyncze ich fragmenty tkwią dziś płytko pod darnią. Przetrwały brama w murze i doskonale zachowany grobowiec obsadzony wielowiekowymi lipami; stał tu również pomnik ofiar pierwszej wojny światowej, na którego podstawie ustawiono później figurę Chrystusa Króla. Ponieważ z pochówków nie zachowało się nic, daty powstania cmentarza nie da się ustalić; najprawdopodobniej założono go na miejscu prehistorycznego grodziska. W gminnej ewidencji zabytków obiekt figuruje na działce numer 34 jako kaplica grobowa wraz z działką i cmentarzem, w rejestrze zabytków — pod numerem A-1324. Przywilej z 1348 roku, którym komtur gdański Heinrich von Rechtir nadał wsi prawo chełmińskie na sześćdziesięciu włókach, znany jest ze zbioru dokumentów Reinholda Cramera. Kościół pod wezwaniem świętej Marii Magdaleny był parafialny, patronatu rządowego, a należały do niego Garczegorze, Wilkowo, Obliwice i część Rekowa. Franz Schultz uważa, że parafia istniała tu najwyraźniej na długo przed przybyciem zakonu krzyżackiego, a przywilej zakonny tylko ją potwierdził. W okolicy znaleziono ślady …
Źródła zewnętrzne
- Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie) — ewidencja konserwatorska
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — gmina Nowa Wieś Lęborska — opracowanie regionalne
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II, hasło „Garcigórz” — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg — źródło drukowane
- Słownik geograficzny, t. II, hasło „Garcigórz” — pełny tekst w Słownik geograficzny…/i 10803 — źródło drukowane
- F. Schultz, wyciąg F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912), sekcja A.5 (Garczegorze) oraz tło historyczne — źródło drukowane
- Wizytacje biskupa Rozrażewskiego — Visitationes archidiaconatus Pomeraniae Hieronymo Rozrażewski … factae, „Fontes” TNT — źródło drukowane
- F. Tetzner, Die Slowinzen — F. Tetzner, „Die Slowinzen und Lebakaschuben”, Berlin 1899 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg, strona 186, pozycja 12 (Garzigar, 497/3) — źródło drukowane
- Ewidencja WEZ/WUOZ, Wojewódzka i gminne ewidencje zabytków — scalony wykaz cmentarzy (Garczegorze, dz. 34, kaplica grobowa wraz z działką i cmentarzem, rejestr A-1324) — źródło drukowane
- M. Drzewiecki, karta „Garczegorze – Garzigar”; M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, pozycja 31 — źródło drukowane
- Wojewódzka i gminne ewidencje zabytków — scalony wykaz cmentarzy, pozycja Garczegorze, działka 34, kaplica grobowa wraz z działką i cmentarzem, rejestr A-1324 — źródło drukowane
- Kwerenda własna atlasu z 15 czerwca 2026 roku (powiaty lęborski i bytowski) (odczyt OpenStreetMap/Nominatim) — kwerenda własna
- Wojewódzka i gminne ewidencje zabytków — scalony wykaz cmentarzy (WEZ/WUOZ 2026-08-29) — źródło drukowane
- Verzeichnis der evangelischen Pfarrstellen, Kirchen und Kapellen, der Kirchenpatrone sowie der im Amt befindlichen evangelischen Geistlichen der Provinz Pommern — urzędowy wykaz parafii, kościołów i kaplic prowincji Pomorze, oprac. A. Bretschneider, wyd. 4, Stettin 1924 — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- na podstawie: M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej” — Garczegorze - Garzigar — opracowanie regionalne
- „Documenta quae exstant de cultu religionis catholicae in districtibus Buetoviensi et Leoburgensi saeculo XVII restituto”, zebrał P. Panske, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu XV, Toruń 1907–1911 — edycja źródłowa
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911 — inwentarz zabytków
- „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1928, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044340) — urzędowy organ konsystorza
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1049–1050 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 111 — źródło drukowane
- ks. J. Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej”, Pelplin 1880, s. 224–225 — źródło drukowane
- R. Cramer, „Geschichte der Lande Lauenburg und Bütow”, t. 1, Königsberg 1858, s. 132; t. II: Urkundenbuch, s. 210 (Handfeste von Garzigar, 1348) — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart”, cz. II, Stettin 1912, hasło Garzigar, s. 249 — źródło drukowane
- Program opieki nad zabytkami Gminy Nowa Wieś Lęborska na lata 2023–2026, uchwała nr LVIII/610/23 Rady Gminy Nowa Wieś Lęborska z dnia 9 lutego 2023 r., Dz. Urz. Woj. Pom. 2023, poz. 1108, s. 52 — program opieki nad zabytkami
- M. Drzewiecki, „Cmentarze Ziemi Lęborskiej”, hasło „Garczegorze — Garzigar” (kopia w archiwum internetowym z 3 sierpnia 2016 roku) — opracowanie regionalne
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.