Lębork — kościół Zbawiciela (ob. NMP Królowej Polski)
Lauenburg, Salvatorkirche
- Rok powstania
- 1870
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- lęborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-augsburska
Z Wikipedii (PL)
Kościół Zbawiciela w Lęborku (po niemiecku Salvatorkirche, St. Salvatorkirche) to orientowana budowla neogotycka. Składa się z potężnego korpusu, pięciobocznego prezbiterium przylegającego do nawy środkowej oraz równej mu szerokością wieży zachodniej o wysokości blisko 40 metrów. Wystrój elewacji nawiązuje do kościoła świętego Jakuba: tynkowane blendy łukowate i ślepe okulusy obiegające ściany prezbiterium; nad portalem zachodnim umieszczono medalion z głową Zbawiciela. Wnętrze organizują typowe dla zborów ewangelickich empory wstawione w nawy boczne, od zachodu spięte emporą muzyczną. Ambona ma bogato zdobiony korpus z przedstawieniami ewangelistów i dekorację ornamentalną z motywem maswerku. Po wojnie świątynię przejęli katolicy; od 1958 roku jest ona siedzibą rzymskokatolickiej parafii Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski. Kościół wpisano do rejestru zabytków 20 maja 1988 roku pod numerem A-1226. W 1454 roku zamek w Lęborku zajęli Gdańszczanie. Od 3 stycznia 1455 roku ziemia lęborska była pod opieką księcia pomorskiego Eryka, a od 1460 roku Lębork służył za oparcie wodzom zakonnym. Według Jana Wilda nabożeństwa ewangelickie odprawiano w Lęborku prawdopodobnie już od 1518 lub 1519 roku. Franz Schultz przytacza notatkę z lęborskiego archiwum parafialnego, według której ewangelicy, gdy w 1639 roku katolicy odebrali im kościół, mieli go od 120 lat; gdyby brać ją dosłownie, pierwsi głosiciele Reformacji działaliby w Lęborku z powodzeniem i pozyskali tutejszą gminę już w 1…
Źródła zewnętrzne
- Lębork — kościół ewangelicki Zbawiciela, ob. rzym.-kat. NMP Królowej Polski (Zabytek.pl) — audyt workflow
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 5/2024 — opracowanie
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912) — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Documenta quae exstant de cultu religionis catholicae in districtibus Buetoviensi et Leoburgensi saeculo XVII restituto”, zebrał P. Panske, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu XV, Toruń 1907–1911 — edycja źródłowa
- A. Kucner, „Dzieje polityczne Lęborka i Bytowa w latach 1454–1637”, „Przegląd Zachodni” 1989, nr 2 — artykuł naukowy
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911 — inwentarz zabytków
- Th. Hirsch, „Geschichte des Karthauser Kreises bis zum Aufhören der Ordensherrschaft”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 6 (1882), s. 104, 110, 112 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 112–113 — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 23 listopada 1883 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Norddeutsche allgemeine Zeitung” (Berlin), 22 marca 1885 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutsche Zeitung” (Berlin), 5 września 1897 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 29 marca 1905 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Bergische Zeitung”, 13 maja 1930 roku, s. 7 (obraz strony: Universitäts- und Landesbibliothek Bonn, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 27 grudnia 1915 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.