Łeba — nowy kościół (Wniebowzięcia NMP, dawniej ewangelicki)
Leba
- Rok powstania
- 1683
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- lęborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Łeba (po niemiecku Leba) — miasto nad Bałtykiem, do 1945 roku w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg i. Pom.), w rejencji koszalińskiej i prowincji Pomorze. Dzisiejszy kościół rzymskokatolicki Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny przy ulicy Powstańców Warszawy 28 to dawna świątynia ewangelicka świętego Mikołaja, odbudowana w 1683 roku jako kościół barokowy. W rejestrze zabytków województwa pomorskiego jest jedynym obiektem wpisanym z Łeby (numer A-1463 z 17 czerwca 1994 roku; datowanie: 1683, 1763 i XIX wiek). Hugo Lemcke zanotował w 1911 roku, że zmiany z końca XIX wieku całkowicie zatarły starsze formy kościoła; od południa przylega do niego kaplica rodu von Weiher z kryptą i ławą patronacką, a w posadzce leżą wapienne płyty nagrobne z herbami von Weiher i von Krockow. Krzyżacy wynieśli Łebę do rzędu miast w 1357 roku. 12 grudnia 1455 roku król polski zastawił Gdańskowi komturię gdańską, rybactwo puckie i miasto Łebę. Kościół parafialny był murowany, pod wezwaniem świętego Mikołaja, patrona rybaków, a proboszcz posiadał włókę roli. Właścicielami miasta byli od dawna Wejherowie. Ksiądz Jakub Fankidejski zapisał, że Marcin Wejher, biskup kamieński, trwał przy wierze katolickiej i że *podobno* pisał do niego sam Marcin Luter, nakłaniając go do zmiany wyznania — Wejher wolał jednak stracić majątek. To relacja zasłyszana, zaznaczona przez samego autora słowem „podobno”. Pod następnymi, już ewangelickimi patronami kościół przeszedł w ręce ewangelików; pierwszy pastor ewangelick…
Źródła zewnętrzne
- Kościół Wniebowzięcia NMP w Łebie — Wikipedia — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 247–248 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern”, cz. III, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 286, 288 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 254–255 — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern”, cz. II, t. 2, Stettin 1784, s. 1048 — źródło drukowane
- Claudia Fredrich (Bund der Lebaer e.V.), tekst o kościele św. Mikołaja w Łebie, kaplicy rodu von Weiher i korespondencji Weiherów z parafią 1931–1933 (z „Bürgerbrief” i „Heimatkalender für den Kreis Lauenburg” 1923), przekazany 8 X 2026 — materiały stowarzyszenia
- Zdjęcia archiwalne kościoła w Łebie, jego otoczenia i wyposażenia, Pommersches Landesmuseum Greifswald (przekazała Claudia Fredrich 8 X 2026) — zdjęcia archiwalne
- „Der Gedenkstein auf dem »Alten Friedhof« von Leba”, „Bürgerbrief” Bund der Lebaer e.V. (przekazała Claudia Fredrich 7 października 2026 roku) — materiały prywatne
- zdjęcia archiwalne kościoła, jego otoczenia i wyposażenia ze zbiorów Pommersches Landesmuseum Greifswald, przekazane przez Claudię Fredrich 8 października 2026 roku — materiały prywatne
- Th. Hirsch, „Geschichte des Karthauser Kreises bis zum Aufhören der Ordensherrschaft”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 6 (1882), s. 111 — źródło drukowane
- H. G. Bloth, „Soldat und Vermittler. Generalfeldmarschall Dubislav Gneomar v. Natzmer (1654–1739). Pommer, Pietist, Preuße”, „Baltische Studien”, Neue Folge 70 (1984), s. 84 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 113 — źródło drukowane
- „Allgemeine preußische Staats-Zeitung” (Berlin), 11 lipca 1837 roku, s. 1 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutsche Tageszeitung” (Berlin), 24 maja 1914 roku, s. 27 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- H. Berghaus, „Landbuch des Herzogthums Pommern”, cz. II, t. 7, Berlin–Wriezen 1874, s. 1036 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.