Cmentarz mennonicki w Stawcu

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz mennonicki w Stawcu, w gminie Nowy Dwór Gdański, założono w połowie XVIII wieku. Założyli go mennonici, wywodzący się z olęderskiego, czyli niderlandzkiego, osadnictwa Żuław. Leży na planie prostokąta o bokach około 105 × 74 metrów. W jego obrębie zachował się dawny układ przestrzenny oraz starodrzew. Ocalałe nagrobki — kilkanaście stel i tumb — zdobi symbolika mennonicka: skrzyżowane płonące pochodnie, kotwice i tulipany. Marta Koperska-Kośmicka, która badała cmentarz w terenie, sfotografowała tu między innymi nagrobek w formie tumby i drugi w formie pnia drzewa; odnotowała też, że przed 2013 rokiem prace porządkowe prowadziło tu mennonickie stowarzyszenie Mennoniten Arbeitskreis Polen. Wykaz rejestru zabytków województwa pomorskiego wymienia go pod numerem A-1243 jako „cmentarz menonicki”. W rejestrze zabytków figuruje na mocy decyzji z 14 sierpnia 1988 roku. Wieś, którą spisy pruskie notują pod nazwą Neuteichsdorf, a Słownik geograficzny pod spolszczoną nazwą Nityska Wieś, założono w 1316 roku, za wielkiego mistrza Karola z Trewiru. W przywileju fundacyjnym po raz pierwszy jest mowa o tutejszych tamach. W 1869 roku urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej opisywał *Neuteichsdorf* jako wieś na prawie chełmińskim. Notował tu 28 budynków mieszkalnych i 317 mieszkańców, w tym 149 ewangelików, 114 katolików i 54 mennonitów. Słownik geograficzny podaje te same liczby mieszkańców, domów i wyznań. Ewangelicy i katolicy należeli do parafii w Nowym Stawie; dzieci należały d…