Cyganek — lapidarium nagrobków mennonickich (Muzeum Żuławskie, oddział)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz Jedenastu Wsi w Cyganku (po niemiecku Tiegenhagen) był wspólną nekropolią mennonitów i luteranów z jedenastu wsi żuławskich: Tiegenhagen, Petershagen, Reimerswalde, Tiegerwalde, Platenhof, Pletzendorf, Altendorf, Petershagenerfeld, Haberhorst, Stobendorf i Neuendorf. Według Klubu Nowodworskiego odpowiadają im dziś między innymi Cyganek (Tiegenhagen), Żelichowo (Petershagen), Cyganka (Reimerswalde), Starocin (Pletzendorf) i Stobiec (Stobendorf), a część z nich weszła w obręb Nowego Dworu Gdańskiego. Samorządy tych wsi założyły go na sztucznie usypanym kopcu obok cmentarza przy kościele świętego Mikołaja, a jego powstanie wiąże się z usamodzielnianiem się gminy mennonickiej w Tiegenhagen. Marta Koperska-Kośmicka podaje rok założenia cmentarza, 1639, i dodaje, że cmentarz przy katolickim kościele świętego Mikołaja istniał wtedy już od trzystu lat. Zachowane nagrobki to polne kamienie z XVII i XVIII wieku ze skromnymi inskrypcjami — rokiem śmierci, inicjałami i gmerkiem, czyli znakiem gospodarstwa; są też stele z piaskowca. Sąsiedni kościół świętego Mikołaja jest czternastowieczny; przebudowano go w szachulec w latach 1637–1647 i ponownie w 1894 roku. Wpisano go do rejestru zabytków 25 maja 1961 roku pod numerem A-236, a w ewidencji Narodowego Instytutu Dziedzictwa figuruje pod miejscowością Żelichowo. Od 2002 roku służy grekokatolikom jako cerkiew. Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje pod hasłem „Tiegenhagen, Pißkrug” łącznie 549 mieszkańcó…