Królewo

Z Wikipedii (PL)

Królewo, przed 1945 rokiem Königsdorf, leży w gminie Stare Pole w powiecie malborskim. Przy kościele świętego Mikołaja zachował się park z przełomu XVIII i XIX wieku — pozostałość dawnego folwarku albo cmentarza. 🟡 Ewangelickiego charakteru tego założenia nie potwierdza jednoznacznie żadne źródło. 📌 Sama wieś ma jednak w dziejach pomorskiego luteranizmu miejsce osobne, i to od samego początku. Adolf Harnoch zapisał, że w 1565 roku rzymskokatolicki proboszcz Friedrich Eichenbruch, urzędujący właśnie w Królewie, przeszedł wraz z dużą częścią swojej gminy do Kościoła ewangelickiego. Luteranie używali z początku tutejszej świątyni katolickiej, ale później ich stąd wypędzono — i wtedy, w 1618 roku, wznieśli własny dom Boży w sąsiednim Ragnase, odnowiony w 1705 roku i stojący do dziś. 📌 Do tego właśnie roku 1618 Królewo pozostawało siedzibą tutejszego proboszcza ewangelickiego; potem stało się miejscem szkolnym parafii, wraz z Jonasdorf, Königshof, Schönwiese i Sommerort. Parafia liczyła 600 dusz i miała jeden cmentarz. Spis z 1885 roku zastał tu 358 osób — 181 ewangelików i 177 katolików, a więc niemal po połowie. ⚠ Odczyt spisu z 1910 roku przypisuje Królewo parafii ewangelickiej w Lipuszu, co dzieli od tej wsi osiemdziesiąt dziewięć kilometrów. Rozstrzyga to Harnoch: Königsdorf figuruje u niego również wśród miejscowości szkolnych parafii lipuskiej w powiecie kościerskim, a osobno prowadzi jeszcze trzecie Königsdorf — kolonię założoną przez króla Fryderyka Wilhelma III w 1829…