Pręgowo Żuławskie — dawny kościół ewangelicki (nieistniejący)
Prangenau
- Rok powstania
- 1768
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- malborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Nieistniejący kościół ewangelicki w Pręgowie Żuławskim (po niemiecku Prangenau), gmina Nowy Staw, powiat malborski. Wieś była wielowyznaniowa: w XVII wieku stały tu dwa kościoły o konstrukcji ryglowej — ewangelicki i katolicki pod wezwaniem świętego Mikołaja (ten drugi z murowaną zakrystią, sprzedany w drugiej połowie XVII wieku do Nowego Stawu). Oba ucierpiały w czasie wojen polsko-szwedzkich. Według Wiesława Długokęckiego wieś, która otrzymała przywilej w 1350 roku, należała od początku do parafii w Lichnowach i jeszcze około połowy XVI wieku była jej częścią. Duchowny luterański, nazwany w aktach „minister haereticus”, wzmiankowany jest w 1647 roku; miał tu zacząć działać po wojnie, czyli w 1629 roku. Według Piotra Bireckiego szachulcowy kościół w Pręgowie powstał w 1629 roku, gdy Gustaw II Adolf polecił budować nowe kościoły w miejscowościach, które dotąd ich nie miały; przed Jerzym Schebeliusem pracował w nim dawny kapelan szwedzki Christian Wulst, pastorów utrzymywali tutejsi chłopi, a w 1647 roku zbudowano Schebeliusowi plebanię z salą modlitwy. Według Hermanna Eckerdta (1868) parafia w Pręgowie Żuławskim, po niemiecku Prangenau, powstała dopiero około 1660 roku, a jej pierwszym duchownym był Colbe. Według Abrahama Hartwicha (1723) w latach czterdziestych XVII wieku pastorem w Pręgowie Żuławskim, po niemiecku Prangenau, był Jerzy Schebelius, przeniesiony potem do Marynów; w 1658 roku duchownym był tu Jan Poppius, a po nim Baltazar Penschinius z Crossen na Śląsku, powo…
Źródła zewnętrzne
- westpreussen.de — kwerenda webowa
- zabytek.pl — serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa — kwerenda webowa
- Kwerenda własna atlasu — kwerenda własna
- Gemeindelexikon für die Regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln, Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 — źródło drukowane
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868 — monografia
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 255, 256 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 436 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. IX, hasło „Prangenau” — źródło drukowane
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868, s. 99 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 248, 249 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 267, 291, 310, 324; t. 2, s. 462, 654, 655; t. 3, s. 705, 724, 931, 1013; t. 4, s. 1145, 1190, 1248; t. 5, s. 1294, 1384, 1450, 1521; t. 6, s. 1555, 1743; t. 7, s. 2024, 2045 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 2 lipca 1880 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Długokęcki, „Najstarsza organizacja parafialna na Żuławach Wielkich (do połowy XV w.)”, „Studia Elbląskie” XX, 2019, s. 19 — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Konflikty o kościoły pomiędzy katolikami a protestantami w Prusach Królewskich i Książęcych w I połowie XVII wieku”, „Studia Elbląskie” XXI, 2020, s. 14 — artykuł naukowy
- C. F. Brandt, „Geschichte einer westpreußischen Familie. Das hansische Ratsgeschlecht Brandt vom Werder”, „Zeitschrift des historischen Vereins für den Regierungsbezirk Westpreußen”, z. 64, 1925, s. 20 — artykuł naukowy
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1885, nr 5, s. 39 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 15 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 1, s. 11 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.