Jezioro — cmentarz (mennonickie)

Z Wikipedii (PL)

Jezioro (po niemiecku Thiensdorf) leży w gminie Markusy, na Żuławach Malborskich. Wieś powstała jako osada olęderska i przez długi czas — jak inne nowe wsie tej okolicy — nie podlegała żadnemu kościołowi; Schmid oddaje to łacińską formułą *nulli ecclesiae subiacet*. To właśnie ta pustka strukturalna zrobiła miejsce dwóm wspólnotom, które w Jeziorze żyły obok siebie: luteranom i mennonitom, każdej z własnym domem modlitwy. 📌 Osadnicy przyszli tu z Niderlandów za panowania królów polskich, z zapewnioną wolnością wyznania, żeby osuszyć i obsiać niziny — Harnoch pisze wprost o rodzinach ewangelicko-luterańskich i mennonickich. Luteranie długo pozostawali bez kościoła; parafię Thiensdorf ufundował dopiero, z rozkazu Gustawa Adolfa, kanclerz Axel Oxenstierna dokumentem wystawionym w Elblągu 13 września 1631 roku. Kościół stanął niedługo po 1636 roku, kiedy sołtysi i rajcy wszystkich wsi parafii zobowiązali się go wznieść. Gdy podupadł, wystarano się w 1752 roku o zgodę na nowy — udzielono jej, jak powiadano, pod warunkiem, że budowa zajmie dobę; konstrukcję złożył więc ciesielski mistrz George Poed w Clementsfähre nad Nogatem, chłopi przewieźli ją nocą i 17 czerwca 1753 roku postawili do wieczora nad starym kościołem i wokół niego. Organy sprowadzono również nocą, 9 października, polnymi drogami. Świątynię poświęcono 19 stycznia 1794 roku. Był to prosty, zorientowany budynek szachulcowy bez wieży i bez dzwonów, od 1848 roku pod dachówką, z rzeźbionym ołtarzem i amboną oraz organam…